Palm yağı, palmiye ağaçlarının meyvelerinden elde edilen ve dünyada en çok kullanılan bitkisel yağ olarak biliniyor. Uluslararası çevre kuruluşu Greenpeace, süpermarket raflarında yer alan ambalajlı ürünlerin büyük bir bölümünde palm yağı bulunduğuna dikkat çekiyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve Birleşmiş Milletler (BM) Gıda ve Tarım Örgütü de palm yağıyla ilgili tüketicilere çeşitli uyarılarda bulunuyor.
İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk, palm yağının günümüzde birçok hazır gıdada yer aldığını belirterek, bu yağla ilgili bilinmesi gereken önemli noktaları paylaştı.
Sağlıklı Alternatifler
Prof. Dr. Erk, palm yağı dahil olmak üzere işlenmiş süpermarket yağlarının çoğunun benzer zararlı etkiler oluşturduğunu belirterek, bu yağların beslenmeden çıkarılması gerektiğini ifade etti. Doğal yağ kaynakları olarak çiğ kuruyemiş, ay çekirdeği, kabak çekirdeği, ceviz, zeytin, avokado ve yeşil yapraklı sebzelerin tercih edilmesini önerdi.
Hangi Yağları Tüketmeliyiz?
Günlük beslenmede yeterli ve doğru miktarda yağ bulunmasının önemine değinen Prof. Dr. Erk, zararlı ve işlenmiş yağların diyetten çıkarılması gerektiğini vurguladı. Kızartma yağlarından ve kızartılmış yiyeceklerden uzak durulması, rafine edilmiş ve yüksek ısılarda işlenmiş yağlardan kaçınılması gerektiğini belirtti. Yağ kaynaklarının doğal, işlenmemiş ve kimyasallara maruz kalmamış olmasının önemine dikkat çekti. Günlük yağ ihtiyacının doğal besinlerden sağlanabileceğini, özellikle natürel soğuk sıkım zeytinyağının tercih edilmesini önerdi.
Fazla Omega 6 ve Zararları
Erk’e göre tüm bitkisel yağlar aynı kaloriyi içerse de vücutta farklı etkiler gösterir. Trans yağlar ve bazı doymuş yağlar kalp-damar ve bağışıklık sistemine en fazla zarar veren türlerdir. Fazla Omega 6 içeren bitkisel yağlar ısıya karşı dayanıksızdır ve ısıtıldıklarında zararlı hale gelir. Bu süreçte oluşan trans yağlar ve serbest radikaller vücut için toksik etki oluşturur.
Kanserojen Etkiler
Yiyeceklerin yüksek ısılara maruz kalmasıyla trans yağlar ve HNE gibi kimyasalların oluştuğunu belirten Prof. Dr. Erk, bu bileşiklerin toksik ve kanserojen olduğunu açıkladı. Bu maddelerin prostat, meme, kolon, yemek borusu, akciğer ve karaciğer kanseri gibi birçok hastalığın artışına yol açabileceğini ifade etti.
Palm Yağının İçeriği
Palm bitkisinin özellikle Afrika ve Güneydoğu Asya’da bol miktarda yetiştirildiğini belirten Erk, palm çekirdeğinin içerisinde yaklaşık %50 doymuş yağ, %40 tekli doymuş yağ, %10 çoklu doymuş yağ bulunduğunu, ayrıca E vitamini ve karotenoid adı verilen antioksidanlar içerdiğini dile getirdi. Bu maddelerin sağlık açısından faydalı olmasına karşın, palm yağının işlenmesiyle birlikte bu yararlı etkilerin ortadan kalktığını vurguladı.
Trans Yağa Dönüşüm Süreci
Palm çekirdeği 200°C’nin üzerindeki ısıya maruz kaldığında doğal yapısını kaybederek trans yağ ve lipid peroksit gibi zararlı bileşiklere dönüştüğünü belirten Prof. Dr. Erk, bu nedenle palm yağının yüksek ısılarda işlenmesinin sağlık açısından risk taşıdığını söyledi.
Palm Yağı İçeren Ürünler
Prof. Dr. Erk, bu tür sağlıksız yağların birçok işlenmiş ve ambalajlı üründe bulunabileceğini açıkladı. Bu ürünler arasında fırın ve pastane ürünleri, ketçap, mayonez, kahvaltılık soslar, patates cipsleri, şarküteri ürünleri, dondurmalar, humus, hazır çorbalar, pizzalar, kahvaltılık gevrekler ve bisküviler yer alıyor. Bu yağların gıda sektöründe yaygın olarak kullanılmasının temel nedeninin ucuz ve kolay üretilebilir olmalarından kaynaklandığını belirtti.
Etiket Okuma Alışkanlığı
Sağlıklı beslenme konusunda etiket okuma alışkanlığının önemine dikkat çeken Erk, tüketicilerin palm yağı, trans yağ ve katkı maddesi içeren gıdalardan uzak durmaları gerektiğini vurguladı.
Sağlığa Etkileri
Son olarak, fazla ve yanlış yağ tüketiminin kanser, obezite, şeker hastalığı, kalp-damar hastalıkları ve alzheimer (demans) gibi ciddi rahatsızlıklara yol açabileceğini belirtti. Prof. Dr. Erk, bütünlüğü bozulmamış, işlenmemiş, ısıya maruz kalmamış tohum, çekirdek ve sebze yağlarının sağlığa yararlı olduğunu, işlenmiş yağların ise zararlı etkilere neden olduğunu ifade etti.
