Ceuta’ya Günler İçinde 50 Bin Kişilik Göç Dalgası: Avrupa Politikalarını Sarsan İnsani Kriz
Akdeniz’in batısındaki İspanyol toprağı Ceuta, son üç günde Fas kaynaklı on binlerce göçmenin varışıyla karşı karşıya kaldı; yaklaşık 50 bin kişi kıyılara ulaştı ve geçişler sırasında çoğunlukla boğulma sonucu olmak üzere 60’a yakın can kaybı bildirildi.
Fas’tan kara ve deniz yoluyla yola çıkan çok sayıda kişi, sınır bariyerlerinin denizle birleştiği noktalardan yüzerek veya karadan geçiş yaparak Ceuta’ya erişti. Kimi görüntüler, denizden bisikletiyle kıyıya çıkan insanların varlığını gösterdi; bunun gibi sahneler bölgedeki sıra dışı durumun boyutunu gösteriyor.
Uzman verilerine göre 2025 yılında yaklaşık 37 bin kişi İspanya’ya düzensiz yollarla giriş yaptı; bunların yaklaşık 4 bini Ceuta ve Melilla üzerinden geçti. Bu iki bölgeden gelenlerin toplam düzensiz göç içindeki payı yaklaşık onda bir seviyesinde.
Göçün arkasındaki itici güçler arasında büyük ekonomik ve demografik uçurumlar bulunuyor. Bir tarafta kişi başına düşen milli gelir yaklaşık 42 bin dolar, ortalama ücret yaklaşık 2 bin euroyken; diğer tarafta kişi başına milli gelir yaklaşık 5 bin dolar ve ortalama ücretler 400–800 dolar aralığında seyrediyor. Yaşlı nüfus oranı bir bölgede yüzde 21’i aşarken diğerinde yüzde 8 civarında; doğurganlık oranları ise yaklaşık 1,1 ile 2,3 arasında farklılık gösteriyor.
Bu eşitsizlikler, Akdeniz havzasını güneyden kuzeye ve doğudan batıya uzanan bir göç hattına dönüştürüyor. Ceuta’nın yanı sıra İtalya’nın güney kıyıları ve Türkiye’nin Ege bölgesi de göç rotaları üzerinde yoğun hareketlilik yaşıyor; Türkiye hem göç alan, hem göç veren hem de göç yolu ülkesi konumunda bulunuyor.
Son gelişmelere ilişkin siyasi tartışmalar yoğun. Bazı gözlemciler, Fas yönetiminin Ceuta’ya yönelik geçişleri fiilen kolaylaştırdığını iddia ediyor; bu iddialar arasında kısa süre önce ilan edilen af kapsamında cezaevinden çıkan bazı kişilerin sınır bölgesine taşındığı yönündeki söylemler de yer aldı. Öte yandan İspanya Başbakanı Pedro Sanchez’in Cezayir ile doğal gaz anlaşması imzalaması Fas tarafında rahatsızlık yarattığına ilişkin yorumlar yapıldı.
Ceuta’ya varmaya çalışırken yaşanan can kayıpları, krizin insani yönünü daha da ağırlaştırdı. Son üç gündeki olaylarda bildirilen yaklaşık 60 ölüm, göç akınının sadece siyasi ve güvenlik boyutuyla değil, ciddi insani sonuçlarla da bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor.
Olay, Avrupa içindeki sınır ve göç politikalarını yeniden tartışmaya açtı. İtalya Başbakanı Giorgia Meloni, Schengen rejiminin askıya alınması ve İspanya sınırının kapatılması seçeneklerini gündeme getirdi. Bu tartışmalar, Ceuta’daki gelişmelerin yalnızca İspanya’ya değil bütün Avrupa’ya yayılan politika etkileri olduğunu gösteriyor.
Sanchez’in ülkedeki düzensiz durumda bulunan yaklaşık 500 bin yabancının durumunu kayıt altına alıp düzenleme çabası, sağ ve aşırı sağ çevrelerden tepki çekmişti. Ceuta’ya binlerce kişinin yığılması, ilk günlerde yaşanan yağma olayları ve yabancı karşıtı protestolar ise hükümetin üzerinde yeni siyasi baskılar oluşturdu.
Ceuta, Osmanlı döneminde Sebte adıyla bilinen ve Melilla ile birlikte İspanya’nın Atlas kıyılarındaki iki ayrı toprağından biri. İspanya, geçmişten kalan bu denizsel hakimiyeti korumak için bölgelere özerklik statüsü tanımış; bu sebeple Ceuta ve Melilla Avrupa’nın Afrika kıtasındaki temsilcileri olarak öne çıkıyor.
Tarihi açıdan bakıldığında Ceuta, sekizinci yüzyıldan 15. yüzyıla kadar çeşitli Arap ve Müslüman yönetimlerin egemenliğinde kaldı ve Osmanlı coğrafyasında Sebte olarak anıldı. Bu tarihsel bağ, Türkiye açısından bölgeyi daha tanıdık kılıyor. Günümüzde ise Akdeniz’in batısında yaşanan göç hareketi, bölgede uzun süredir var olan demografik ve ekonomik ayrışmaların güncel bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
