Neom’un Trojena Projesinde Büyük Darbe
Milyarlarca dolar havada kaldı. İptal edilen sözleşmelerden ilki, İtalyan inşaat devi Webuild‘e ait 5 milyar dolarlık baraj projesiydi. Dağ yamacında yapay bir göl oluşturması planlanan barajın inşaatı yüzde 30 oranında tamamlanmıştı. İkinci darbe ise Malezya merkezli Eversendai Corporation‘dan geldi; şirketin çelik tedarik sözleşmesi de feshedildi. Webuild, bugüne kadar yapılan işlerin ve projenin durdurulmasından kaynaklanan maliyetlerin bedelini alacağını açıkladı. Projeye yakın isimler, bu iptallerin Trojena’nın yakın gelecekte tamamlanma ihtimalini neredeyse sıfıra düşürdüğünü belirtiyor. Neom sözcüsü ise Wall Street Journal’ın yorum talebine yanıt vermedi.
Çöle kar yağdırma projesi
Trojena, Suudi Arabistan’ın vitrin projesi Neom‘un en gösterişli parçasıydı. Ürdün sınırına yakın kızıl kayalıklara kurulması planlanan tesis, Körfez’in ilk açık hava kayak merkezi olarak tasarlanmıştı. Bölge zaman zaman hafif kar yağışı alsa da asıl plan çok daha büyüktü. Arıtılmış deniz suyu dağlara pompalanacak, 2,9 kilometrelik yapay bir göl oluşturulacak ve devasa kar makineleriyle pistler karla kaplanacaktı.
Projenin boyutları dev seviyedeydi. Trojena yöneticileri 2024’te açıkladığı rakamlara göre inşaat için 130 bin ton çelik kullanılması gerekiyordu; bu rakam, Empire State Binası’nda kullanılan çeliğin iki katıydı. Mühendisler dağın bir bölümünü patlatarak kayalıkların içine otel oydu. Mimarlar, “Star Wars” filmlerinden fırlamış gibi görünen devasa konut tasarımları çizdi. Barajın şekli bile sıra dışıydı; klasik mühendisliğin aksine içe değil dışa doğru kavislendirilmişti.
Bütçe iki katına çıktı, sorunlar büyüdü
Projenin maliyeti bütçeleri aşarak kabarmaya devam etti. Wall Street Journal’ın aktardığı Neom belgelerine göre, projenin fiyat etiketi 2021’den 2023’e iki yıl içinde ikiye katlanarak 38 milyar dolara fırladı. Suudi Arabistan geçen yıldan bu yana mega projelerinde kesintilere başlamıştı. İnşaat zorlukları ve şişen bütçeler, Neom’un pek çok bileşenini etkilerken Trojena nispeten ayakta kalan projelerden biriydi. Ancak ilk ciddi kırılma ocak ayında geldi: Krallık, 2029 Asya Kış Oyunları‘na ev sahipliği yapma takvimini tutturamayacağını itiraf etti ve oyunları ileri bir tarihe ertelediğini duyurdu.
Sözleşme iptallerinin zamanlamasının İran savaşıyla bağlantılı olup olmadığı net değil. Çatışma, ülkenin petrol endüstrisini de sarsmış durumda.
‘Kapsamda değişiklik öngörmüyoruz’ demişti
İki hafta önce Webuild CEO’su Pietro Salini, yatırımcılara temkinli bir iyimserlik mesajı vermişti. 13 Mart’taki kazanç toplantısında Salini, üretimin iyi ilerlediğini söylemiş ve “ileride bir yavaşlama olabilir, bunu tahmin edemeyiz ama şu an için proje kapsamında bir değişiklik öngörmüyoruz” ifadesini kullanmıştı. Bu açıklamadan sadece iki hafta sonra sözleşmenin iptal edilmesi, tablonun ne kadar hızlı değiştiğini gösterdi.
Dokuz milyon kişiyi barındırması hayal edilen Neom’un en gözde parçası şimdilik çöl rüzgarlarına terk edilmiş durumda.
