TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda Kabul Edilen Düzenleme ve Kapsamı
Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda görüşülen ve 30 maddeden oluşan torba kanun teklifinin özellikle internet yönetimi ve siber güvenlik politikalarını kökünden değiştiren 19, 24 ve 25’inci maddeleri kabul edildi. Hayata geçirilen bu yasal düzenlemelerle birlikte ülkenin dijital altyapısı ve internet kullanımına yönelik müdahale yetkileri yeniden tasarlandı.
CHP’li Tahsin Ocaklı’nın Uyarısı
Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Plan ve Bütçe Komisyonu üyesi Tahsin Ocaklı, Halk TV’de katıldığı yayında kabul edilen teklifin tehlikelerine dikkat çekti. Ocaklı, düzenlemenin içerik denetleme ve erişimi engelleme amacı taşıdığını belirterek, “Tedbir diyerek savundukları şey sınırsız yetki kullanmak demektir ve Siber Güvenlik Başkanlığı’nın bu yetkiyi kullanması kanunla tarif edilmediği ve sınırları olmadığı için yarın öbür gün bunların bir sansür aracı olarak kullanılma olasılığı net ve yüksektir.” dedi. Ocaklı, Siber Güvenlik Başkanlığı tarafından kurulan sistemi bir dijital gözlemevi olarak nitelendirdi ve bu yetkinin “dijital hapishaneye dönüşebilecek” bir cürete ulaşabileceği uyarısında bulunarak TBMM Genel Kurulu aşamasında kararın geçmemesi için mücadele edeceklerini kaydetti.
Yetkilerin BTK’den Alınarak Siber Güvenlik Başkanlığı’na Devri
Kanun teklifinin 19, 24 ve 25’inci maddeleri, uzun yıllardır internet ve telekomünikasyon piyasasını koordine eden Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) bünyesindeki siber güvenlik, internet alan adı yönetimi, altyapı denetimi ve iletişimin yargısal tespiti gibi yetkilerin tümünü Siber Güvenlik Başkanlığı’na devrediyor. Elektronik Haberleşme Kanunu’na eklenen 60/A maddesiyle internet üzerinde kısıtlama, erişim engelleme ve bant daraltma yetkileri güvenlik bürokrasisinin inisiyatifine bırakıldı. Ayrıca, BTK bünyesindeki siber güvenlik odaklı veri merkezleri, teknik altyapılar ve bu alanda çalışan insan kaynağı da yeni kurulan Başkanlığa aktarılıyor.
İktidarın Savunması: AKP’den Gerekçe ve Tasarruf İddiası
Teklifin Komisyon’daki sunumunu yapan AKP Samsun Milletvekili Ersan Aksu, siber alanın artık yeni bir egemenlik alanı olduğunu, piyasayı düzenlemenin ve ülkeyi siber tehditlere karşı savunmanın farklı uzmanlıklar gerektirdiğini belirtti. Aksu, BTK’nin asıl görevinin piyasa düzenleyiciliği olduğunu, siber güvenliğin ise savunma refleksi barındırdığını söyledi. Devir operasyonuyla ilgili mali boyutu da değerlendiren Aksu, mevcut teknik altyapıların Siber Güvenlik Başkanlığı’na devredilmesi sayesinde yaklaşık 30 milyar TL tutarında yeni altyapı kurulum masrafından tasarruf edileceğini öne sürdü.
Muhalefetin Eleştirileri: Yargısız Müdahale ve Geniş Gözetim Endişesi
Muhalefet partilerinin Komisyon temsilcileri, düzenlemelerin idareye sınırsız ve yargı denetiminden bağımsız yetkiler tanıdığı konusunda hemfikir oldu. CHP Ankara Milletvekili Okan Konuralp, kanun teklifinde tedbir kavramının sınırlarının belirlenmediğini ve müdahalenin tamamen idarenin inisiyatifine bırakıldığını söyledi; bu durumu dijital dünyaya yönelik bir olağanüstü hal yetkisi olarak nitelendirdi. Konuralp, 5651 sayılı Kanun’daki trafik bilgisi tanımının kaynak ve hedef port bilgisi olarak genişletilmesini eleştirerek, düzenlemenin “kimin hangi hesabı kullandığını değil, kullanıcının hangi dijital hizmetlere nasıl bağlantı kurduğunu da izlemeye elverişli, tam teşekküllü bir dijital gözetleme, dijital hapishane kurma girişimi” olduğunu belirtti.
İYİ Parti Samsun Milletvekili Erhan Usta da Siber Güvenlik Başkanlığı’na resen erişim engeli getirme yetkisi tanınmasının aşırı bir güç olduğunu vurguladı; idarenin mahkeme kararı olmadan uygulamaya koyacağı yaptırımların kötüye kullanılmasının önünde yasal bir engel bulunmadığını söyledi. DEM Parti Mardin Milletvekili Kamuran Tanhan ise idari kararlarla sosyal medya hesaplarına uygulanan erişim engelleri nedeniyle bizzat yaşadığı mağduriyeti örnek vererek, ifade ve eleştiri özgürlüğünü yok eden bu denli ucu açık takdir yetkilerinin tehlikeli boyutlara varacağı uyarısını yaptı.
Siber Güvenlik Başkanından Açıklama
Eleştirilerin ardından Komisyon’da söz alan Siber Güvenlik Başkanı Ümit Önal, gecikmesinde sakınca bulunan durumlarda idarenin öncelikle tedbir alıp sonrasında yargı onayına sunması uygulamasının 2015’ten bu yana yasalarda bulunduğunu savundu. Önal, 5809 sayılı Kanun’un 60’ıncı maddesinde yer alan yetkinin BTK’den alınarak Başkanlığa aktarıldığını, bu nedenle yeni bir yetki ihdas edilmediğini iddia etti. Ayrıca, idare eliyle alınan erişim engeli veya kısıtlama kararlarının 24 saat içinde mahkemeye iletileceğini ve hâkimin 48 saat içinde onaylamaması durumunda kararın kendiliğinden düşeceğini belirterek yargı güvencesinin zayıflatılmadığını ifade etti.
