Dr. Seha Akduman’dan Dünya KOAH Günü’nde Hayati Uyarılar
KOAH yani Kronik Obstrüktif (Tıkayıcı) Akciğer Hastalığı, günümüzün en yaygın ve tehlikeli hastalıklarından biridir. Ne yazık ki sıklıkla geç fark edilir ve akciğerlerde geri dönüşü olmayan hasara yol açar. Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Seha Akduman, ’19 Kasım Dünya KOAH Günü’ kapsamında bu önemli hastalığa dikkat çekerek hayati bilgiler verdi.
KOAH Nedir?
KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı); kronik bronşit ve amfizemin bir arada görüldüğü, kronik seyirli bir akciğer hastalığıdır. Hastalık; nefes yollarında daralma, akciğer dokusunda geri dönüşümsüz hasar ve kronik inflamasyon ile ilerler.
Kimler Risk Altında?
Temel risk faktörü sigara kullanımıdır. Tüm tütün ürünleri ve elektronik sigara dahil olmak üzere sigara kullanımı KOAH riskini artırır. Elektronik sigara, nargile ve puro gibi tüm tütün ürünleri ile pasif içicilik de hastalık riskini yükseltir.
Yaş: Akciğer kapasitesinde yaşla birlikte azalma görüldüğü için risk artar; bu kişilerin sigara kullanması riski katlar.
Hava kirliliği: Hem hastalığın ortaya çıkmasında hem de ilerlemesinde uzun süreli hava kirliliğine maruz kalmak önemli bir risk faktörüdür.
Alerji ve Çocukluk Dönemi Etkileri
Tekrarlayan alt solunum yolu enfeksiyonları, zatürre ve bronşiolit gibi durumlar çocukluk döneminde akciğer gelişimini olumsuz etkileyebilir. Bu durum akciğer hacminde ve elastik yapıda kalıcı azalmaya yol açar; böylece erişkinlikte KOAH riski yükselir.
Alerjik hastalıklar: Özellikle son yıllarda hızla artan alerjik hastalıklar da önemli bir nedendir. Alerjik rinit, atopik dermatit, astım ve solunum yollarında kronik inflamasyon KOAH riskini artırır. Astım ve KOAH’ın birlikte görüldüğü ve ‘ACO (Astım-KOAH Overlap)’ olarak adlandırılan durumda hastalar sık alevlenme yaşar ve hastalık daha ağır seyreder.
Bazı Diğer Risk Faktörleri
Düşük doğum ağırlığı: Düşük doğum ağırlığı ile doğanlarda akciğer gelişiminde sorun yaşanabilir, bu durum ileride riski artırır.
Aşırı tuz tüketimi: Aşırı tuz, mukus üretimini ve inflamasyonu artırarak KOAH riskini yükseltir; mevcut KOAH’lı hastalarda nefes darlığını kötüleştirebilir.
Genetik etkenler: Hastalığın oluşumunda genetik faktörler de rol oynar.
Ürkütücü İstatistikler
Dünya genelinde 65 yaş üstü bireylerde her 5 kişiden birinde KOAH görülmektedir. Erişkinlerin her 10 kişisinden 2’sinde, sigara içen her 4 kişiden 1’inde KOAH bulunduğu bildirilmiştir. Ancak gerçek rakamların bunun çok üzerinde olduğu düşünülmektedir. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 3 milyon kişi KOAH nedeniyle yaşamını yitirmektedir.
Erken Evre Belirtileri
- Özellikle sabahları daha yoğun olmak üzere üç aydan uzun süren inatçı öksürük
- Göğüste sıkışma hissi ve hırıltılı solunum
- Merdiven çıkarken veya fiziksel aktivite sırasında çabuk yorulma
- Balgamda artış
- Nefes darlığı
Mesleki Nedenler
Mesleki maruziyetler de KOAH riskini artırır. Maden işçileri, inşaat ve yol yapım çalışanları; fırın, oto tamir atölyeleri, marangozhaneler gibi tozlu ortamlarda çalışanlar; boya, kimya, tekstil, metal sanayi çalışanları gibi mesleki nedenlerle toz ya da kimyasallara maruz kalanlar risk altındadır.
