Nöbetçi Eczaneler
Hakan Fidan: Nükleer Müzakerelerde Kapsam Sınırlı Kalmalı, Aksi Takdirde Bölge Krize Sürüklenir
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Washington ile Tahran arasında yeniden canlanan nükleer temaslara ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Hem ABD’nin hem de İran’ın anlaşmaya varma konusunda istekli göründüğünü belirten Fidan, müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ile sınırlı kalması gerektiğini vurguladı. Bazı başlıklarda ısrarcı olunması durumunda sürecin çıkmaza girebileceğini ve bunun bölgeyi yeniden krize sürükleyebileceğini ifade etti.
Fidan: İran’ın ‘kırmızı çizgisi’ ve uzlaşma olasılığı
İngiliz Financial Times gazetesine verdiği röportajda Fidan, hem Washington’un hem de Tahran’ın bir uzlaşmaya hazır göründüğünü, ancak müzakerelerin kapsamının genişletilmesi halinde sürecin tıkanabileceğini söyledi. Fidan, İran’ın “gerçek bir anlaşmaya varmayı yürekten istediğine” inandığını ve Tahran’ın 2015’te imzalanan anlaşmada olduğu gibi zenginleştirme seviyelerine sınırlama ile sıkı denetim mekanizmasını kabul edebileceğini belirtti.
Bakan, ABD’li, İranlı ve bölge yetkilileriyle temas halinde olduğunu aktararak, “Amerikalıların net sınırlar içinde İran’ın zenginleştirme faaliyetini tolere etmeye istekli görünmesi olumlu” değerlendirmesinde bulundu. Tarafların karşılıklı sınırlarının farkında olduğunu vurgulayan Fidan, “İranlılar artık Amerikalılarla bir anlaşmaya varmaları gerektiğini kabul ediyor ve Amerikalılar da İranlıların belirli sınırları olduğunu anlıyor. Onları zorlamaya çalışmak anlamsız.”
ABD ısrar ederse sonuç savaş olabilir
Fidan’a göre müzakerelerin kapsamı asıl kırılma noktası olacak. ABD’nin İran’ın balistik füze programı ve bölgedeki milis gruplara verdiği desteği de aynı anda masaya koyması halinde sürecin tıkanabileceğini belirtti. “ABD tüm konuları aynı anda ele almakta ısrar ederse korkarım nükleer dosya bile ilerlemez. Sonuç bölgede yeni bir savaş olabilir.”
Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın arabuluculuk çabalarının sürdüğü; ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Maskat’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dolaylı görüşmeler gerçekleştirdiği hatırlatıldı. Taraflar, İsrail’in İran’a yönelik 12 günlük saldırısının ardından yapılan ilk temasları “olumlu bir ilk adım” olarak nitelendirdi; ancak diplomatik kaynaklar anlaşmaya giden yolun zorluklarla dolu olduğuna dikkat çekti.
ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmanın kapsamına ilişkin mesajlarının net olmadığı belirtildi. Washington daha önce İran’ın füze programına sınırlama getirmesini ve Hizbullah ile Husiler gibi vekil güçlere desteğini kesmesini şart koşmuştu. Ancak Trump, son görüşmelerin ardından yalnızca nükleer programı kapsayan bir anlaşmanın “kabul edilebilir” olabileceğini ifade etti.
Bölge ülkeleriyle güven açığı ve bölgesel boyut
Fidan, bölge ülkelerinin süreçte dışlanmaması gerektiğini vurgulayarak, “Amerikalılar İran’ın nükleer kapasitesi konusunda derin endişe duyuyor. Ancak diğer meseleler bölge ülkeleriyle yakından bağlantılı; çünkü füzeler ve vekil güçler bölgesel güvenliği etkiliyor.” dedi. Ankara ve bölgedeki diğer hükümetlerin “yaratıcı fikirler geliştirmeye çalıştığını” belirten Fidan, bu ülkelerin çözümde “yapıcı ve etkili bir rol” oynayabileceğini ifade etti.
Trump yönetimine de mesaj veren Fidan, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyaretine dikkat çekerek, “İsrail için bölgedeki askeri üstünlük konumunu korumak merkezi bir öncelik. İran füzelerinin varlığı bu hedefi karmaşıklaştırıyor.”
2015’te imzalanan anlaşmada İran’ın zenginleştirme faaliyetinin yüzde 3,67 saflık ve 300 kilogram stok sınırıyla kısıtlandığını hatırlatan Fidan, yeni bir anlaşmanın bölgesel güven boyutunu da içermesi gerektiğini belirterek, “İran’ın ABD ile yapacağı her türlü anlaşmayı, bölgesel ortaklarla güveni pekiştirecek adımlarla eşleştirmesi önemli olacaktır, bu denge esastır. Bölge ülkeleriyle önemli bir güven açığı var ve bu boyutu ele almak hayati önem taşıyor.”
İran’daki iç gelişmeler ve yaptırımlar
İran’daki son protestolar ve olası rejim değişikliği tartışmalarına da değinen Fidan, yaptırımların ekonomik baskıyı artırdığını belirterek, “Rejim değişikliği yaşanacağını düşünmüyorum. Elbette hükümet organları hasar görebilir ancak rejim işleyen bir yapı olmaya devam edecektir.” değerlendirmesinde bulundu.