Tuna Nehri’nde tarihi kuraklık: Batıklar, taşımacılık ve enerji krizine yol açtı
Avrupa’yı etkileyen aşırı sıcaklar ve uzun süreli kuraklık, Tuna Nehri’nde su seviyesinin birçok noktada rekor düşük seviyelere inmesine sebep oldu. Bu düşüş, nehrin çeşitli kesimlerinde II. Dünya Savaşı’ndan kalan çok sayıda batığın yeniden görünür hale gelmesine, nehir taşımacılığında aksamalara ve enerji üretiminde ciddi kısıtlamalara yol açtı.
Almanya’dan başlayarak 10 ülkeyi kateden Tuna, Karadeniz’e ulaşmadan önceki bölümlerde olağanüstü alçak su seviyeleri gösteriyor. Sırbistan’ın Prahovo bölgesinde Nazi Almanyası’na ait bir savaş gemisinin tamamen ortaya çıkması kamuoyunun dikkatini çekti; çevrede yaşayan bazı vatandaşların batığın yakınında yüzmesi görüntülere yansıdı. Avrupa Yatırım Bankası verilerine göre nehir yatağında II. Dünya Savaşı döneminden kalma yaklaşık 200 gemi bulunuyor; bunların arasında yük gemileri, römorkörler ve mavnalar yer alıyor.
Kuraklığın etkileri yalnızca batıkların görünür hale gelmesiyle sınırlı kalmadı. Hırvatistan’ın Opatovac yakınlarında 1937’de batan Macar yük gemisi Fulton yeniden su yüzeyine çıktı. Nehirde ortaya çıkan kaya ve kum adaları, hem yol güvenliğini tehdit ediyor hem de ticari ulaşımı zorlaştırıyor.
Budapeşte’de Tuna’nın su seviyesi çarşamba sabahı 23 santimetre olarak ölçüldü; bu değer 2018’de kaydedilen 33 santimetrelik önceki rekoru da geride bıraktı. Azalan su derinliği nedeniyle turist taşıyan nehir kruvaziyerleri kent merkezine yanaşamıyor ve yük taşımacılığı neredeyse tamamen durma noktasına geldi.
Kuraklık enerji üretimini de doğrudan etkiledi. Macaristan’ın elektrik üretiminin yaklaşık yarısını sağlayan Paks Nükleer Santrali, reaktörlerini soğutmak için Tuna’dan kullandığı suyun azalması nedeniyle kapasitesini yüzde 50’nin altına düşürmek zorunda kaldı. Başbakan Peter Magyar, santralin 44 yıl sonra ilk kez tamamen durdurulmasının beklendiğini ve su seviyelerinin önümüzdeki haftalarda normale dönmesinin öngörülmediğini bildirdi.
Romanya’da da alarm durumu ilan edildi. Başbakan Ilie Bolojan, kuraklık nedeniyle elektrik üretiminde düşüş yaşanması üzerine ağustos ayı boyunca ülke genelinde alarm uygulamasına gidildiğini duyurdu. Romanya’nın nükleer enerji şirketi Nuclearelectrica da reaktörlerinden birini geçici olarak devre dışı bıraktı.
Her iki ülke, azalan iç üretim nedeniyle elektrik ithalatını artırma hazırlığı yapıyor. Macaristan akşam saatlerindeki talebin yaz boyunca yaklaşık yüzde 20 artmasını beklerken, büyük sanayi kuruluşlarından tüketimlerini düşürmeleri istendi. Romanya ise enerji ihtiyacını karşılamak için Ukrayna, Yunanistan ve Bulgaristan’dan daha fazla elektrik ithal etmeyi planlıyor.
Uzmanlar, Avrupa’da süren sıcak hava dalgası ve kuraklığın devam etmesi halinde nehir taşımacılığı ile enerji arzındaki problemlerin daha da derinleşeceği uyarısında bulunuyor.
