China Daily’nin AI Animasyonu Filipinler’de Diplomatik Krize Yol Açtı
Güney Çin Denizindeki uzun süredir devam eden egemenlik mücadelesi, bu kez sosyal medya üzerinden yayılan bir yapay zeka destekli animasyonla yeni bir boyut kazandı. Çin devletine bağlı China Daily tarafından 10 Temmuz’da paylaşılan ve hâlâ erişimde olan video, Filipinler’de hem hükümetin hem de kamuoyunun sert tepkisini çekti.
Videoda, Filipinler’i simgeleyen geleneksel desenli gömlek giymiş bir maymun karakter yer alıyor. Animasyonda, ABD ve Japonyayı temsil eden figürlerin yönlendirdiği maymunun, üzerinde “Güney Çin Denizi Tahkim Kararı” yazılı bir belge taşıdığı görülüyor. Karakter yanlış bir şarkı söylediği gerekçesiyle azarlanıyor, sonra denize atılıyor ve Çin Sahil Güvenliğinin bölgede sıkça kullandığı tazyikli suyla karşılaşıyor.
Filipinler Dışişleri Bakanlığı, videoyu ülkeyi küçük düşürücü ve ırkçı ifadeler içerdiği gerekçesiyle derhal kaldırılmasını istedi. Bakanlık açıklamasında, siyasi veya hukuki anlaşmazlıkların böylesi içerikleri meşru kılamayacağı vurgulandı ve paylaşımın iki ülke arasındaki güvensizliği daha da artıracağı belirtildi. Savunma Bakanlığı ise videoyu “aşağılık propaganda” olarak nitelendirdi.
Savunma Bakanı Gilbert Teodoro, Çin Komünist Partisinin tutumunu sert sözlerle eleştirerek propaganda faaliyetlerinin ahlaki ve entelektüel açıdan iflas ettiğini savundu. Teodoro’nun kısa süre önce Çin’e girişinin yasaklanmış olması da dikkat çekti.
Tepkiler yalnızca resmi makamlarla sınırlı kalmadı. Filipinler’de çok sayıda kişi sokak gösterileri düzenleyerek videonun ırkçı olduğunu savundu. Göstericiler, Çin’in paylaşımını kınayan pankartlar taşıyarak videonun kaldırılmasını talep etti. Söz konusu animasyon, China Daily’nin son haftalarda Filipinler’i “palyaço” ve “yılan” gibi farklı karakterlerle tasvir ettiği propaganda içeriklerinin devamı olarak değerlendiriliyor.
Paylaşımın zamanlaması da dikkat çekti. Video, Lahey’deki Daimi Tahkim Mahkemesi’nin 2016 yılında Filipinler lehine verdiği ve Çin’in Güney Çin Denizi üzerindeki geniş kapsamlı hak iddialarını hukuken geçersiz sayan kararın 10. yıl dönümünde yayımlandı. Pekin yönetimi ise mahkemenin yetkisini hiçbir zaman kabul etmedi ve kararı tanımadığını yineledi. China Daily, tahkim kararını paylaşımında “hukuk kisvesine büründürülmüş bir çatışma aracı” olarak nitelendirirken Filipinler’i ABD ve diğer müttefiklerinin jeopolitik çıkarları doğrultusunda hareket etmekle suçladı.
Çin ile Filipinler arasında tartışmalı sularda son aylarda çok sayıda tehlikeli karşılaşma yaşandı. Çin Sahil Güvenliği’nin Filipin teknelerine karşı tazyikli su kullanması, tartışmalı bölgelerde kurulan yüzen bariyerler ve zaman zaman kılıç ile mızrak gibi ilkel silahların da kullanıldığı fiziksel müdahaleler iki ülke arasındaki tansiyonu yükseltti. Manila’nın son kınama açıklamasının ardından Çin makamlarından henüz resmi bir yanıt gelmedi. Diplomatik gerilimin hem sahada hem de dijital platformlarda yeni hamlelerle sürmesi bekleniyor.
