CHP Milletvekili Hasan Öztürkmen TBMM’de Vakıf Raporunu Açıkladı
CHP Milletvekili Hasan Öztürkmen, TBMM’de düzenlediği basın toplantısında Türkiye’de resmi kayıtlara göre 6 bin 284 vakıf bulunduğunu, bunların 345’inin vergiden muaf tutulduğunu ve bu vakıfların önemli bir kısmının dini vakıflardan oluştuğunu belirtti. Öztürkmen, bazı vakıfların cemaat adı altında ticari faaliyet yürüttüğünü ifade etti.
Öztürkmen’in açıklaması: “Tek asli amacı dini hizmet olan vakıflara hiçbir lafımız yok. Ancak bu dini vakıfların önemli kısmı direkt olarak cemaatlere ait vakıf ve cemaat adı altında ticaret yapan vakıflar.”
Vakıfların Ticari Yapısı ve Vergi Muafiyeti Eleştirisi
Öztürkmen, cemaat vakıflarının milyarlarca liralık rantın işlediği ticari odaklara dönüştüğünü, bağışların yanı sıra bağlantılı şirketleri üzerinden devasa bir ekonomi yarattıklarını ve vergiden muaf oldukları için vergi yükümlülüğü taşımadıklarını savundu. Büyük şirketler ve kurumların devlete ödemesi gereken vergiyi bu vakıflara bağış yaparak matrahtan düşürdüğünü, böylece devlet kasasına girmesi gereken kaynakların cemaat vakıflarının hesaplarına aktarıldığını söyledi.
Öztürkmen, binlerce şirketin bu yöntemle devlete vergi ödemediğini ve bunun yoluyla cemaat vakıflarına servet aktarıldığını belirtti. Örnek olarak Başkent Gaz A.Ş.’nin 2020’de Kızılay’a yaptığı 8 milyon dolarlık bağışın Ensar Vakfı’yla ortak projelerde kullanılmasını şart koştuğunu hatırlattı. Vergi muafiyeti uygulamasının istisnai bir kamu desteği olmaktan çıkarak sistematik bir kaynak aktarım modeline dönüştüğünü ifade etti.
Öztürkmen, vergiden muaf tutulan 345 vakfı tek tek incelediklerini ve bunlardan 32’sinin doğrudan cemaat ve tarikat bağlantılı olduğunu tespit ettiklerini aktardı. Samimi dini amaçla kurulan vakıflara sözleri olmadığını, ancak ‘eğitim faaliyeti’ adı altında çok sayıda özel okul, öğrenci yurdu, Kuran kursu ve hafız okulunu işleten vakıfların holding ve şirket gibi çok sayıda ticari kuruluşu da bünyelerinde barındırdığını söyledi.
2026 Yılı Vergi Kaçırma Miktarı ve Etkileri
Öztürkmen, iktidarın 2026 yılı içerisinde almaktan vazgeçtiği vergi miktarının 3,6 trilyon TL olduğunu iddia ederek, şirket ve holdinglerden alınması gereken bu miktarın ‘vergi harcaması’ adı altında kaybolduğunu söyledi. Ortaya çıkan açıkların ise dolaylı vergilerle vatandaşın sırtına yüklendiğini, vatandaşın vergi yükü artarken büyük kazanç sağlayan tarikat vakıflarının vergiden muaf tutulduğunu belirtti.
Vergiden Muaf Tutulan Cemaat Bağlantılı Vakıfların Listesi
Öztürkmen, vergiden muaf tutulan ve cemaat vakıfları olduğunu belirttiği isimlerin yazılı olduğu yedi metrelik ruloyu salona yayıp vakıfları şu şekilde sıraladı:
- Hamiyet ve İrfan (A.H.İ) Vakfı: Nurcuların Meşveret Cemaatine bağlı. Temel faaliyetlerini ‘Talebe Evleri’ projesi içinde yürütüyor.
- Aziz Mahmud Hüdayi Vakfı: 2011 yılında kuruldu. Celvetiyye tarikatına bağlı.
- Bayrampaşa Yeşil Camii İlme Hizmet Vakfı: İsmailağa Cemaatine ait. 2014 yılında Abdullah Ustaosmanoğlu tarafından kuruldu. Kuran kursları faaliyeti yürütüyor.
- Bereket Vakfı: Kurucu ‘şeyhi’ Muhammed Culha. 1990’lardan beri faaliyet gösteriyor. Genç ve çocuk devşirmek için yürütülen burs faaliyetlerinde bulunduğu iddia ediliyor.
- Es-seyyid Osman Hulusi Efendi Vakfı: Nakşibendi tarikatına bağlı. Vakıf adını 1990’da ölen tarikat lideri Osman Hulusi Efendi’den alıyor.
- İsmailağa Camii İlim ve Hizmet Vakfı: İsmailağa Cemaati’nin ana vakfı. 2015 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla vergi muafiyeti aldı. Çok sayıda ticari şirkete sahip.
- İhlas Vakfı: Işıkçılar cemaatine bağlı. Cemaat adını kurucusu Hilmi Işık’ın soyadından almıştır. İhlas Holding patronu Enver Ören, Hilmi Işık’ın damadıdır.
- Kevser Eğitim Vakfı: Nakşibendi tarikatının Konyevi koluna bağlı. 2022’de vergi muafiyeti aldı. Vakfın çok sayıda devlet kurumuyla protokolü bulunuyor.
- Mahmud Esad Coşan Eğitim Kültür Dostluk ve Yardımlaşma Vakfı: İskenderpaşa cemaatinin bir kolu. Vakıf adını 2001’de ölen cemaat şeyhlerinden Mahmud Esad Coşan’dan alıyor.
- Manevi ve İktisadi Kalkınma Vakfı: Kurucusu Şevki Yılmaz. Vakfın bünyesinde eğitim kurumlarından turizm acentesine kadar onlarca kurum bulunuyor.
- Reyhan Kültür Vakfı: Nakşibendî tarikatının Halidiye kolunun bir kuruluşu.
- Sevgi Vakfı: İskenderpaşa cemaatinin Gümüşhanevi Tekkesi’ne bağlı.
- Seyyid Burhaneddin Hazretleri Hizmet Vakfı: Kayseri merkezli vakıf; adı Mevleviyye tarikatının kurucusundan alınıyor.
- Suffa Vakfı: Nur cemaatinin bir kolu olan Suffa Vakfı, ‘Mutlu Yuva Derneği’ adı altında faaliyet gösteriyor.
- Süleymaniye Kültür Sanat Eğitim ve Sağlık Vakfı: Süleymancılar cemaatine bağlı. Kurucusu Abdulaziz Bayındır.
- Altın Nesil Vakfı: 9 Ekim 2024’te vergiden muaf tutulan vakıf; Erenköy cemaatine bağlı. Cemaatin lideri Osman Nuri Topbaş.
- İnsan ve İrfan Vakfı: Kurucuları arasında Bilal Erdoğan da bulunuyor. Her yıl milyonlarca liralık bağış topladığı biliniyor.
- Türkiye İlmi İçtimai Hizmetler Vakfı: Erenköy cemaatine bağlı. Nakşibendi geleneği içinde olup esnaf ve iş insanları kolu olarak biliniyor; holdingleşme faaliyetleriyle dikkat çekiyor.
- Nun Eğitim ve Kültür Vakfı: Kurucusu Berat Albayrak. Vakıf, özel Nun Okulları’nı bünyesinde bulunduruyor.
- İlim Yayma Vakfı: Bilal Erdoğan’ın mütevelli heyeti üyesi olduğu vakıflardan biri. AKP’nin ideolojik merkezlerinden biri konumunda.
- Enderun Eğitim Vakfı: Enderun Mektepleri modelini savunuyor ve bu kapsamda faaliyet gösteriyor.
- Ensar Vakfı: AKP’ye yakınlığıyla bilinen vakıf; yandaş şirketlerin bağış listelerinde üst sıralarda. Geçmişte yurtlarındaki çocuk istismarı olaylarıyla gündeme gelmişti.
- Şevkat Vakfı: İstanbul merkezli; özel “Şevkat Okulları” ile ilkokul ve lise düzeyinde faaliyet gösteriyor.
- Zümrüt Vakfı: Ağırlıklı olarak İstanbul Erenköy’de faaliyet gösteriyor. Yönetim kurulunda İBB AKP Grup Sözcüsü Murat Türkyılmaz yer alıyor.
- Sami Efendi İlim ve Kültür Yardımlaşma Vakfı: Ankara merkezli; Erenköy cemaatine bağlı.
- Bilgiç Vakfı: Menzil cemaatine ait Hacegan Vakfı’nın ismi, 2020’de mahkeme kararı ile Bilgiç Vakfı olarak değiştirildi.
- İlksav İlim Kültür ve Sanat Vakfı: Kurucusu Mahmud Esad Coşan; İskenderpaşa dergâhının şeyhi olarak biliniyor.
- İnsan Hak ve Hürriyetleri ve İnsani Yardım Vakfı (İHH): AKP’ye yakınlığıyla bilinen ve bir cemaatler koalisyonu olarak tarif edilen vakıf.
- Türkiye Gençlik ve Eğitime Hizmet Vakfı (TÜRGEV): Yönetiminde Bilal Erdoğan ve Esra Albayrak yer alıyor. Devlette kadrolaşma iddialarının bu vakıf üzerinden yürütüldüğü ileri sürülüyor.
- Yeni Türkiye Eğitim Vakfı: 2019’da İstanbul merkezli kuruldu. Mütevelli Heyeti Başkanı Bilal Erdoğan. Palet Okulları, Yenidoğu Okulları ve İrfan Okulları vakfın bünyesinde faaliyet gösteriyor.
- Yavuz Selim Vakfı: Nakşibendi-Gümüşhanevi şeyhi Ahmet Yaşar tarafından Trabzon’da kurulmuş vakıf.
Sonuç ve Notlar
Öztürkmen, cemaat vakıflarına ilişkin tespitlerini ve vakıf listesini TBMM’de paylaşarak vergiden muaf tutulan bazı vakıfların doğrudan cemaat ve tarikat bağlantıları bulunduğunu ve ekonomik faaliyetlerinin kapsamlı olduğunu vurguladı. Açıklamada yer alan iddialar, Öztürkmen tarafından yapılan inceleme ve değerlendirmelere dayandırılarak kamuoyuna aktarıldı.
