Wisconsinli Adamın Yılan Deneyleri, Evrensel Panzehir Umudunu Yeşertti
Her yıl dünya genelinde 80 ila 100 bin kişi yılan ısırığı nedeniyle hayatını kaybediyor. Yaklaşık 300 bin kişi ise kalıcı sakatlıkla yaşamaya devam ediyor. Bu acı tabloya karşı evrensel bir çözüm geliştirme yolunda önemli bir adım, ABD’nin Wisconsin eyaletinden Tim Friede’nin sıra dışı deneyimleri sayesinde atıldı.
Tim Friede, yaklaşık 20 yıl boyunca kara mamba, kral kobra ve kaplan yılanı dahil olmak üzere onlarca ölümcül türün kendisini ısırmasına izin vererek yılan zehirlerine karşı bağışıklık kazandı. Friede, sürecin başında yılanlardan elde ettiği zehri giderek artan dozlarda vücuduna enjekte etti. Bağışıklığın yeterince geliştiğine kanaat getirince yılanları üzerine saldı ve kendisini ısırmalarına izin verdi.
Friede’nin yılan ısırıklarıyla olan deneyleri her zaman beklediği gibi gitmedi. Bir keresinde Mısır kobrası ile tek gözlüklü kobranın art arda sokmasıyla hastaneye kaldırıldı ve dört gün komada yattı. Friede yaşadıklarını şöyle özetliyor: “[Yılan ısırığı] her seferinde yakar ve her seferinde acı verir. Hata mıydı? Evet. Saçmalık mıydı? Evet.”
Zehirden Panzehire
Biyoteknoloji şirketi Centivax, Friede’nin kanındaki antikorları inceleyerek deneysel bir panzehir karışımı geliştirdi. Şirketin kurucusu ve çalışmanın baş yazarı Jacob Glanville, Friede’nin bağışıklık geçmişini “bir kez karşılaşılabilecek türden eşsiz bir tablo” olarak nitelendirdi ve bu antikorların geniş kapsamlı, hatta evrensel bir panzehirin temelini oluşturabileceğini belirtti.
Araştırmacılar, Friede’nin kanından elde edilen iki antikoru varespladib adlı toksin engelleyici bir ilaçla birleştirdi. Fareler üzerinde yürütülen deneylerde bu karışım 13 yılan türüne karşı tam, altı türe karşı ise kısmi koruma sağladı. Bulgular 2025 yılında Cell dergisinde yayımlandı.
Sırada Engerekler Var
Ekibin şimdiki hedefi, panzehiri engerek türlerine karşı da etkin hale getirmek. Columbia Üniversitesi’nden çalışmanın ortak yazarı Peter Kwong, “Engerek zehrine karşı geniş koruma sağlayacak minimum etkili karışımı bulmak için kolları sıvadık” dedi. Ayrıca Avustralya’da yılan ısırmasıyla kliniğe getirilen köpekler üzerinde denemeler de yakında başlayacak.
Mevcut panzehirler büyük ölçüde türe özgü olduğundan, özellikle tropikal bölgelerde doğru ilacın zamanında bulunması kritik bir sorun olmaya devam ediyor. Friede’nin yıllarca süren ve defalarca ölümün eşiğine kadar götüren serüveni, bu soruna çözüm üretebilecek ilk somut adım olarak değerlendiriliyor.
