TZOB 2025 Yılı Raporu: Tarladan Markete Fiyat Uçurumu ve Çiftçinin Maliyet Baskısı
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB), 2025 yılı sonu bilançosunu açıkladı. Rapor, mutfaktaki fiyat artışlarının ve üretici ile tüketici arasındaki fiyat farklarının boyutunu verilerle gözler önüne serdi. Aralık ayı verileri, tarladan market rafına uzanan yolculukta fiyatların nasıl katlandığını ve tüketicilerin nasıl bir kar mekanizmasının kıskacında olduğunu gösterdi.
Aralık Ayının Zam Şampiyonu: Havuçta %324 Uçurum
Üretici ve market fiyatları arasındaki makasın en geniş olduğu ürün havuç oldu. Tarlada kilogramı 8 lira olan havuç, market raflarında 33 lira 93 kuruşa kadar yükseldi ve fiyat farkı yüzde 324 olarak kaydedildi. Havucu mandalina, kabak ve yeşil soğan takip etti.
Tarladan Markete Fiyat Uçurumu (Aralık 2025)
Ürün: Havuç
Üretici Fiyatı (TL): 8,00
Market Fiyatı (TL): 33,93
Fark Oranı (%): %324
Ürün: Mandalina
Üretici Fiyatı (TL): 10,50
Market Fiyatı (TL): 36,00+
Fark Oranı (%): ~%243
Ürün: Kabak
Üretici Fiyatı (TL): Yüksek Fark
Market Fiyatı (TL): Yüksek Fark
Fark Oranı (%): –
Ürün: Yeşil Soğan
Üretici Fiyatı (TL): Yüksek Fark
Market Fiyatı (TL): Yüksek Fark
Fark Oranı (%): –
2025’in ‘Acısız’ Şampiyonu Limon Oldu
Yıllık bazda yapılan değerlendirmede 2025 yılının en çok zamlanan ürünü limon olarak kayıtlara geçti. Limonun market fiyatı yüzde 133 artarken, üreticideki artışın yüzde 343’e kadar çıktığı dikkat çekti. Bu durum, üreticinin eline geçen paranın maliyetleri karşılamakta zorlandığını, buna rağmen son kullanıcının yüksek bedel ödediğini gösterdi. Limonu elma, fındık ve Antep fıstığı izledi.
Öte yandan, yılın en çok değer kaybeden ürünleri markette beyaz lahana (%40,6) ve üreticide sivri biber (%58,8) olarak kaydedildi.
Çiftçi Girdi Maliyetleri Altında Can Çekişiyor
TZOB raporu, sadece marketteki etiketleri değil, üretimin imkânsız hale gelişini de rakamlarla ortaya koydu. Milyonlarca çiftçi hem ürünleri ucuza kapatılmaya çalışılırken hem de şu maliyet artışlarıyla mücadele etti:
- Gübre: Yıllık %50 artış.
- Yem: Yıllık %30’un üzerinde artış.
- Mazot: Yıllık %21,9 artış.
- Elektrik: Yıllık %12,8 artış.
Rapor, üreticinin maliyet baskısının sürdüğünü ve piyasa mekanizmalarının tarladan markete kadar uzanan zincirde önemli fiyat farklarına yol açtığını belgeliyor.
