Yüz yıllık rüya dünyada ilk olacak: Tünel yapıp gemileri 10 dakikada geçirecekler

Stad Gemi Tüneli: Tehlikeli Deniz Yoluna Kalıcı Çözüm

Yüz yılı aşkın süredir mühendislerin hayali olan ve maliyet artışı nedeniyle askıya alınan Stad Gemi Tüneli projesi, parlamento onayını bekliyor. Norveç’in batısındaki Stad Yarımadası, ülkenin en tehlikeli deniz yollarından biri olarak biliniyor. Adalardan yoksun bir coğrafyada açık okyanusun tüm şiddetiyle çarpıştığı Stadhavet bölgesi, hem fırtınalara hem de tehlikeli çapraz dalgalara tamamen açık. Kråkenes Deniz Feneri kayıtlarına göre bölgede yılda en az 100 gün fırtına yaşanıyor. 1900’den bu yana bölgedeki deniz kazalarında 30’dan fazla kişi hayatını kaybetti.

Dağın İçinden Geçen Yol: Dünyanın İlk Tam Ölçekli Gemi Tüneli

Norveç, bu tehlikeli güzergaha kalıcı bir çözüm getirmek için dünyanın ilk tam ölçekli gemi tünelini inşa etmeyi planlıyor. Stad Gemi Tüneli olarak adlandırılan proje, dağın içinin oyulmasıyla denizden denize yeraltı geçidi oluşturulmasını öngörüyor. Tünelin ana bölümü 1.700 metre, giriş yapılarıyla birlikte toplam uzunluğu ise 2.200 metre olacak. İç yüksekliği 49–50 metre, genişliği 36 metre olarak tasarlanan tünelden maksimum 12 metrelik su çekimine sahip gemiler geçebilecek.

Geçişler, hava trafik kontrolündeki gibi tek yönlü ve belirli zaman dilimleriyle yönetilecek. Büyük gemiler için tünel içi hız sınırı saatte 15 kilometre olarak belirlendi. Bir gemi tünelden yaklaşık 10 dakikada geçecek.

İnşaat Detayları: 3 Milyon Metreküp Kaya Kazılacak

Projenin hayata geçirilmesi için dağdan 3 milyon metreküp kaya kazılması gerekiyor; bu miktar parçalanmış halde yaklaşık 750 bin kamyon yüküne denk geliyor. Tünel tamamlandığında bölgedeki yerel deniz trafiğinin yüzde 81’i bu güzergahı kullanabilecek. Ticari kargo gemilerine ve Hurtigruten ile Havila cruise hatlarına öncelik tanınacak ve geçişler ücretsiz olacak.

Maliyet Krizi ve Siyasi Süreç

Proje, yüz yılı aşkın süredir mühendisler ve denizciler tarafından savunuluyordu. 2024 yılındaki maliyet tahmini 5 milyar Norveç Kronu iken, revize edilen rakam 8,6 milyara fırlayınca Norveç Başbakanı Jonas Gahr Støre hükümeti projeyi Mayıs 2026’da askıya aldı. Ancak merkez ve sol partiler Haziran başında uzlaşıya vararak revize edilmiş ulusal bütçeye projeyi dahil etti.

Norveç Parlamentosu’nun (Storting) 19 Haziran’da yapacağı oylamayla projenin kaderi belli olacak. Onay çıkması halinde inşaat 2027 yılı başında başlayacak ve tünelin 2031’de tamamlanması planlanıyor.