Ticaret Bakanlığı yeni reklam kurallarını 1 Ağustos’ta yürürlüğe koyuyor
Ticaret Bakanlığı, tüketicinin aldatıcı reklam ve ticari uygulamalardan daha etkin korunması amacıyla kapsamlı bir yönetmelik değişikliğini 1 Ağustos itibarıyla uygulamaya alıyor. Düzenleme; hedefli reklamlardan yapay zekâyla oluşturulan tanıtımlara, sosyal medya etkileyicilerinin paylaşımlarından indirimli satış duyurularına dek geniş bir alanı kapsıyor.
Hedefli reklamlar ve tüketiciye bilgi yükümlülüğü
Bakan Ömer Bolat, hedefli reklam uygulamalarının sürdürülmesine izin verileceğini, ancak reklam verenlerin hangi kriterlerle hedefleme yapıldığını ve bu kriterlerin nasıl değiştirilebileceğini tüketicilere doğrudan ve kolay erişilebilir biçimde bildirme zorunluluğu getirildiğini açıkladı. Öte yandan çocuklara yönelik, kişisel verilere dayalı profilleme ile hedefli reklam yapma yasağı getirildi.
Sosyal medya etkileyicileri için açık etiketleme zorunluluğu
Bolat, influencer paylaşımlarında herhangi bir kazanç, indirimli ürün ya da etkinlik daveti karşılığında tüketicide kafa karışıklığı yaratabilecek “sponsorlu”, “işbirliği” veya “davet” gibi ifadeler yerine yalnızca “reklam” veya “tanıtım” ibaresinin kullanılmasının zorunlu hale getirildiğini belirtti.
İndirimli satışlara ilişkin net kurallar
Düzenlemeyle koşullu satış reklamları indirimli satış kurallarına tabi olacak. İndirimli satışlarda kullanılacak olan üzeri çizili fiyatın, indirimin başlangıç tarihinden önceki son 10 gün içinde uygulanan en düşük fiyat olması gerekirken; çabuk bozulabilen ürünler ile hizmetlerde önceki fiyat esas alınacak.
Yasaklar ve denetimler
Falcı, medyum, astrolog gibi hizmetlerin reklamları ile yasa dışı bahis ve kumar oyunlarının reklam yasağı genişletilerek, yasa dışı şans oyunları da kapsam içine alındı. Tüketiciyi yanıltan uygulamalarla mücadele kapsamında denetimler yoğunlaştırılacak.
Tüketici şikayetleri ve süreçlerde hızlanma
Şikayetlerin yayımlanmasından önce satıcı ya da sağlayıcılara açıklama yapma hakkı tanıyan süre 72 saatten 48 saate düşürüldü. Bu süre içinde cevap gelmezse değerlendirmeler doğrudan yayımlanacak.
Yapay zekâyla oluşturulan içeriklerde açıklama zorunluluğu
Yapay zekâ teknolojileriyle insanla ayırt edilemeyecek dijital karakterlerin kullanıldığı reklamlarda bunun açıkça belirtilmesi mecburi kılındı. Ayrıca gerçek bir kişinin yapay zekâ ile oluşturulmuş dijital kopyasının, kişiyi gerçeğe aykırı şekilde bir ürünü deniyormuş ya da tavsiye ediyormuş gibi gösteren reklamlar yasaklandı.
Çevresel ve sağlık beyanlarında şeffaflık
Çevreye ilişkin iddialarda “çevre dostu” gibi genel ifadelerin açıklama yapılmadan kullanılması yasaklandı; bu tür beyanlarda mal veya hizmetin yaşam döngüsünün hangi aşamasına atıf yapıldığı açıkça belirtilmeli. Takviye edici gıdaların, normal gıdaların yerine geçtiği izlenimi verecek şekilde tanıtımı yasaklanırken, sağlık beyanı dışındaki hususlarda karşılaştırmalı reklamlara izin verilebilecek.
Değerlendirmeler ve akademik unvan kullanımı
Ticari reklamlarda akademik unvanların yanıltıcı biçimde kullanılmaması gerektiği yönetmelikte yer aldı. Satın alma sürecinde doğrulanamayan mecralardan elde edilen tüketici değerlendirmeleri yayımlanamayacak; yayımlanan değerlendirmelerse mal, hizmet, teslimat veya satıcı başlıkları altında ayrı ayrı gösteriliyorsa tüm başlıklarda açık, anlaşılır ve kolay erişilebilir şekilde yer almalı.
Bakan Bolat, düzenlemelerin tüketicilerin korunmasını güçlendireceğini ve uygulamaların denetimle takip edileceğini bildirdi.
