TCMB: Türkiye’nin net finansal pozisyon açığı ilk çeyrekte arttı
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 2026 birinci çeyrek Finansal Hesaplar Raporunu açıkladı. Rapora göre yurt içi yerleşiklerin toplam finansal varlıkları 231.969.000.000.000 TL’ye ulaşırken, finansal yükümlülükleri 247.604.000.000.000 TL olarak kaydedildi; net finansal pozisyon açığının GSYİH’ye oranı önceki çeyreğe göre 0,7 puan artarak yüzde 23,2 oldu.
TCMB verileri çeyrek dönem boyunca gerçekleştirilen net işlemlerin çeyreklik GSYİH’nin yüzde 10,2’si tutarında net borçlanma ile sonuçlandığını gösteriyor.
Varlık ve yükümlülüklerdeki değişimlerin bileşeni
Toplam ekonominin finansal varlıkları ilk çeyrekte 12.700.000.000.000 TL arttı; bunun 7.518.000.000.000 TL’si finansal işlemlerden, 5.182.000.000.000 TL’si ise değerleme etkilerinden kaynaklandı. Hisse senedi ve özkaynak hesaplarındaki fiyat ve kur kaynaklı artışlar tek başına 4.007.000.000.000 TL’lik olumlu değerleme yarattı.
Finansal yükümlülükler aynı dönemde 14.201.000.000.000 TL artarak 247.604.000.000.000 TL’ye çıktı. Bu artışın 9.244.000.000.000 TL’si işlemlerden, 4.957.000.000.000 TL’si değerleme etkilerinden oluştu. Sonuçta toplam ekonominin net finansal pozisyonu bir önceki çeyreğe göre 1.501.000.000.000 TL daraldı.
Hanehalkı: varlık artışı mevduatta yoğunlaştı
Hanehalkı finansal varlıkları ilk çeyrekte 1.788.000.000.000 TL yükselerek 28.562.000.000.000 TL’ye ulaştı. Bu artışta para ve mevduat hesapları yaklaşık yüzde 54 payla başı çekti; yatırım fonları ve hisse senetlerindeki fiyat artışları da katkı sağladı. Hanehalkı yükümlülükleri ise krediler nedeniyle 597.000.000.000 TL arttı ve hanehalkının net finansal pozisyonu 1.191.000.000.000 TL iyileşti. Hanehalkı borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 10, harcanabilir gelire oranı yüzde 25 olarak kaydedildi.
Şirketler ve genel yönetim borçluluğu yükseldi
Finansal olmayan kuruluşların varlıkları 6.366.000.000.000 TL artarak 111.365.000.000.000 TL’ye çıktı; ancak yükümlülükler aynı dönemde 8.764.000.000.000 TL artışla 141.474.000.000.000 TL’ye ulaştı. Sonuç olarak şirketlerin net finansal pozisyonu 2.398.000.000.000 TL kötüleşti. Şirketlerin borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 39 seviyesinde seyrederken, borçların finansal varlıklara oranı yüzde 24’e yükseldi.
Genel yönetimin finansal varlıkları 214.000.000.000 TL artışla 15.679.000.000.000 TL oldu; yükümlülükleri ise 611.000.000.000 TL artışla 20.637.000.000.000 TL’ye çıktı. Finansal kuruluşların varlıkları 4.316.000.000.000 TL artışla 75.810.000.000.000 TL’ye, yükümlülükleri 4.191.000.000.000 TL artışla 77.774.000.000.000 TL’ye ulaştı.
Kredi ve mevduat akışları
Kimden-kime matrisine göre finansal kuruluşlar yılın ilk çeyreğinde toplam 29.089.000.000.000 TL kredi verdi; bunun 18.729.000.000.000 TL’si finansal olmayan kuruluşlara, 6.772.000.000.000 TL’si hanehalkına tahsis edildi. Yurtdışından sağlanan kredi hacmi 11.531.000.000.000 TL olarak bildirildi.
Mevduat tarafında toplam 48.117.000.000.000 TL hacmin 42.124.000.000.000 TL’si finansal kuruluşlarda toplanırken, hanehalkı 15.361.000.000.000 TL ile en büyük payı oluşturdu.
Uluslararası karşılaştırma
Raporda verilen uluslararası karşılaştırmalara göre, Türkiye’de yerleşik sektörlerin toplam borcunun GSYİH’ye oranı yüzde 94 ile kıyaslanan ülkelere göre düşük bir seviyesini koruyor. Hanehalkı borcunun milli gelire oranı yüzde 11 ve hanehalkı finansal varlıklarının GSYİH’ye oranı yüzde 42 ile karşılaştırılan ülkeler arasında alt sıralarda yer aldı. Şirketlerin finansal varlıklarının GSYİH’ye oranı yüzde 165, yükümlülüklerinin oranı ise yüzde 210 düzeyinde seyrediyor.
