ABD Ticaret Temsilciliği Yapısal Aşırı Kapasiteyi İnceliyor
ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), yönetimin bazı ülkelerde imalat sektöründe “yapısal aşırı kapasite” olduğunu değerlendirdiği durumu araştırmaya karar verdi. USTR, 1974 Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü kapsamında bir dizi soruşturma başlatacağını açıkladı. Bu madde, ABD şirketlerine veya ticaretine karşı ayrımcılık yapan ülkelere karşı Başkan’ın gümrük tarifeleri uygulamasına izin veriyor.
Yetkililer, soruşturmaların gümrük tarifeleri veya diğer ticari yaptırımlarla sonuçlanabileceğini, fakat tarifeler uygulanmadan önce yabancı hükümetlerle istişare, kamuya açık duruşmalar ve görüş bildirme fırsatlarının sağlanacağını belirtti.
Section 301 ve Geçmiş Uygulamalar
Section 301 kapsamındaki bu önlemler, Yüksek Mahkeme’nin Trump yönetiminin ikinci döneminde uyguladığı bazı gümrük vergilerini yasa dışı bulmasının ardından geçen ay uygulamaya konulan geçici yüzde 10’luk küresel tarifelerin yerine geçecek şekilde tasarlanıyor. Ayrıca ikinci bir Section 301 soruşturması, zorla çalıştırma ile üretilen ürünlerin ithalatını yasaklayan yasalara sahip olup olmadığını inceleyecek.
1974 Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü, ABD hükümetine diğer ülkelerin haksız ticaret uygulamalarını soruşturma ve bunlara karşı önlem alma yetkisi veriyor. Bu yetki USTR tarafından kullanılıyor. Soruşturma sonucunda başka bir ülkenin politikalarının ABD şirketlerine zarar verdiği veya adil ticaret kurallarını ihlal ettiği tespit edilirse, ABD çeşitli önlemler uygulayabilir.
Soruşturmaya Dahil Edilen Ülkeler
Soruşturma kapsamında adı geçen ülkeler şunlardır: Çin, Avrupa Birliği, Singapur, İsviçre, Norveç, Endonezya, Malezya, Kamboçya, Tayland, Güney Kore, Vietnam, Tayvan, Bangladeş, Meksika, Japonya ve Hindistan.
Gerekçe ve İfade Edilen Endişeler
Beyaz Saray’ın arka plan bilgilendirme toplantısında bir yetkili, atılan adımın gerekçelerini şu ifadelerle açıkladı: “Bizim görüşümüze göre bazı önemli ticaret ortakları, hem iç hem de küresel talebin piyasa teşvikleriyle uyumlu olmayan üretim kapasitesi geliştirmiştir. Bu aşırı kapasite, aşırı üretime, kalıcı ticaret fazlalarına ve kullanılmayan ya da yeterince kullanılmayan üretim kapasitesine yol açmaktadır.”
Soruşturma, kalıcı ticaret fazlaları, ABD ile ikili ticaret fazlası veya kullanılmayan ya da atıl üretim kapasitesi gibi göstergeler yoluyla yapısal aşırı kapasiteye dair kanıt gördüğümüz ekonomilere odaklanacaktır.
Yetkili, bu koşulların ortaya çıkmasının çeşitli nedenleri olabileceğini belirterek şu etkenleri sıraladı: piyasa talebinden kopuk şekilde üretimi ve ihracatı teşvik eden politikalar; sübvansiyonlar; baskılanmış iç ücretler; devlet şirketlerinin ticari olmayan faaliyetleri; yabancı ihracatın bu pazarlara girmesini engelleyen piyasa engelleri; yetersiz çevre veya işçi korumaları; sübvansiyonlu krediler; finansal baskılama ve kur politikaları.
Trump Yönetimi ve Süreç Zamanlaması
Trump ekibi, bu yetkiyi daha önce kullanacağını ve sürecin yaza kadar tamamlanmasının beklendiğini belirtmişti. Başkan Donald Trump daha önce İran ile iş yapan ülkelere, özellikle petrol alımlarına, gümrük vergisi uygulamakla tehdit etmişti. Ayrıca Başkan Trump’ın 31 Mart-2 Nisan 2026 tarihlerinde Çin’e bir ziyaret gerçekleştireceği bildirildi.
Uygulamanın Hedefleri ve Beklenen Etkiler
USTR’ın söz konusu soruşturmaları, ABD’nin sanayisini dezavantajlı duruma getiren iddia edilen fazla kapasite veya ilgili politikaları değerlendirmeyi, ayrıca Avrupa Birliği’nin ABD’den ihracatı etkileyen düzenleyici engeller ile yeşil teknoloji veya ağır sanayiyi destekleyen endüstriyel politikalar konusunda taviz vermesini sağlamayı hedefliyor. Yetkililer, sürecin şeffaf yürütüleceğini ve ilgili taraflara görüş bildirme imkanı tanınacağını vurguladı.
