Torbalı ovasında nisanda ekilen ve temmuz ayında hasadı başlayan domatesler, kurumaya bırakılmak üzere geniş beyaz örtüler üzerine diziliyor. Tarlaya sabahın erken saatlerinde gelen işçiler domatesleri ortadan ikiye böler, ardından ihtiyaç doğrultusunda kükürtlü veya tuzlu işlem uygulanarak yaklaşık bir hafta boyunca güneş altında bekletilir.
Bölgedeki 50 bin dönümlük arazide çalışan yaklaşık bin kişi, kavurucu yaz güneşinde domatesleri sıraya dizer; kuruyan ürünler daha sonra ilçedeki fabrikalara sevk edilmek üzere toplanır. İşletmelerde işlendikten sonra kuru domatesler ortalama 170 TL fiyatla İtalya, ABD, Hollanda, Brezilya gibi ülkelere ihraç ediliyor.
Üretim, Coğrafi İşaret ve İhracat Tercihleri
Torbalı kuru domatesi coğrafi işaret alarak literatürde kendine yer edindi; Torbalı Ticaret Odası Başkanı Abdulvahap Olgun, ürünün artık “Torbalı kuru domatesi” adıyla anıldığını vurguladı. İtalyanların kuru domatesi pizzada ve soslarda tercih ettiği için İtalya ihracatta ilk sırada yer alıyor. Olgun, ayrıca ABD ve Brezilya’da hamburger ve sandviç kültüründe, Hollanda’da ise salatalarda kullanımının arttığını belirtti.
Rekolte, Kurutma Alternatifinin Önemi ve Sezon Gelişimi
Olgun, domates ekim alanlarının tamamının kurutmalık olmadığını; büyük kısmın salçalık, bir bölümünün ise kurutmalık olduğunu bildirdi. Kurutmalığın payının arttırılmasına yönelik çalışmalar yürütüldüğünü, çünkü tüm ürünün salçaya verilmesi halinde fiyatın düştüğünü; kurutma alternatifinin ürün değerini yükselttiğini belirtti. Bu yıl sezonun geç başlamasına rağmen rekoltede yükselme olduğuna dikkat çekti.
Hasat Süreci, İşleyiş ve Verim Artışı
Üretici Kemal Saygıner, sezona 10 gün erken başladıklarını, geçen yılın yağışlarının bu yıl hasatta bereket sağladığını ve yaklaşık %15’lik bir artış gözlendiklerini söyledi. Her sabah yaklaşık 16 kamyon ve 320 kişilik ekip ile saat 05:00’te tarlada çalışıldığını; toplanan malların kamyonlarla sergiye döküldüğünü anlattı. Ürünler çalışanlar tarafından ortadan ikiye bölünüp kurutmaya bırakılıyor, akşamları ise kurumaya hazır hale gelmiş ürünler toplanıyor ve fabrikaya gönderiliyor.
Fabrikada ham madde tamburlar, bantlar ve sarsaklar yardımıyla ön elemeden geçirilip yabancı maddelerden arındırılıyor; sonra kafeslerde ve soğuk ortamlarda siparişlere göre muhafaza ediliyor. Bu yıl dikimlerin mart ayında yapıldığını, dikim sırasında yaşanan yağmur ve kısa süreli sel nedeniyle yaklaşık 10 gün gecikme olduğunu; bunun hasata 5 günlük erteleme olarak yansıdığını belirtti.
Hasat takvimi dikime göre kademeli ilerliyor: Ağustos sonu ve eylülün ilk haftasına kadar tarladaki hasat sürecek. Kurutma işlemi toplamda 42 günlük bir periyot içinde, 6 günde bir ürün rotasyonu şeklinde yürütülüyor. Saygıner, yaklaşık 9-10 bin ton yaş domatesden hedeflenen kuru domates miktarının 600 ton civarında olduğunu aktardı.
Torbalı’daki tarıma dayalı sanayinin gelişmesi hedefleniyor; Başkan Olgun’un ifadesiyle burada yetişen ürünlerin bölge fabrikalarında işlenip dünyaya ihraç edilmesi amaçlanıyor.
