Schengen vize randevu iddiaları TBMM’ye taşındı
Schengen vizesi randevularında karaborsa ve fahiş fiyat iddiaları Türkiye Büyük Millet Meclisi gündemine taşındı. Demokrat Parti Mersin Milletvekili Perihan Koca Doğan, Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın yanıtlaması talebiyle soru önergesi verdi. Doğan önergesinde, bot yazılımları aracılığıyla randevuların bloke edilip karaborsada yüksek fiyatlarla satışa sunulduğu öne sürülen paravan şirketler, acenteler veya şahıslar hakkında Bakanlık tarafından özellikle Reklam Kurulu ve Tüketicinin Korunması birimleri üzerinden yürütülen aktif bir inceleme veya soruşturma olup olmadığını sordu.
Doğan ayrıca, bugüne kadar vatandaşların randevu mağduriyetini fırsata çevirerek haksız ticari kazanç sağladığı tespit edilen kaç firma veya şahıs hakkında idari veya hukuki işlem yapıldığını ve uygulanan cezai yaptırımların boyutunu, randevu satışları karşılığında vatandaşlardan şahsi IBAN numaraları üzerinden kayıt dışı ödeme alındığı ve fatura kesilmediği iddiaları kapsamında Hazine ve Maliye Bakanlığı ile koordineli bir denetim çalışması yürütülüp yürütülmediğini sordu.
Doğan, son bir yılda vize randevularının karaborsaya düşmesi, fahiş danışmanlık ücretleri ve haksız uygulamalarla ilgili Bakanlığa veya CİMER aracılığıyla kaç adet tüketici şikayetinin ulaştığını ve bunların ne kadarının tüketicinin lehine sonuçlandırıldığını iletti. Son olarak, Schengen vize uygulamasının sonlandırılması ve yurttaşların mağduriyetlerinin giderilmesine yönelik yürütülen bir çalışma olup olmadığını da sordu.
Bakan Bolat’ın yanıtları ve veriler
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Perihan Koca Doğan’ın soru önergesine verdiği yanıtında son beş yılda Bakanlığa ve tüketici hakem heyetlerine yapılan başvurulara ilişkin verileri paylaştı ve vize danışmanlığı hizmeti sunan bazı firmalar hakkında Reklam Kurulu tarafından yürütülen incelemelere dair bilgi verdi.
Bolat, tüketicilerin Bakanlığa başvurularını CİMER, Alo 175 Tüketici Danışma Hattı, Tüketici Hakem Heyetleri, e-Devlet kapısı ve Bakana Ulaşın gibi kanallar aracılığıyla ilettiğini belirtti. Son beş yıllık dönemde vize başvuru aracılığı hizmetlerine ilişkin 143 adet CİMER ve 10 adet e-Devlet başvurusu ulaştığını; uyuşmazlıkların çözülmesi amacıyla bu başvuruların 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun kapsamında hak arama yollarına yönlendirildiğini bildirdi.
Bakan Bolat, tüketici hakem heyetlerine e-Devlet üzerinden TÜBİS kanalıyla, şahsen veya posta yoluyla başvuru yapılabildiğini; 2026 yılı için tüketici hakem heyetleri başvuru parasal sınırının 186.000 TL olduğunu ve bu değerin üzerindeki uyuşmazlıkların tüketici mahkemelerinin görev alanına girdiğini açıkladı.
TÜBİS üzerinde yapılan incelemede, “vize başvuru aracılığı hizmeti sunan kurumlara” yönelik son beş yılda tüketici hakem heyetlerine 1.187 adet başvuru yapıldığı tespit edilmiştir. Bakan Bolat, vize başvuru aracılığı hizmeti sunan kurumların sundukları hizmetlerin fiyatlandırılması, iade koşulları ve bilgilendirme yükümlülükleri bakımından tüketicinin korunması mevzuatında genel hükümler bulunduğunu, bu konuya ilişkin özel bir düzenleme bulunmadığını belirtti.
Reklam Kurulu tarafından yürütülen incelemeler
Bakan Bolat, Türkiye’de vize danışmanlık hizmeti sunan şirketlerin hizmetlerine ilişkin reklam ve tanıtımların, başvuru üzerine veya re’sen olmak üzere 6502 sayılı Kanun’un 61. ve 62. maddeleri kapsamında Reklam Kurulu tarafından incelendiğini ifade etti. 2023 yılı itibarıyla, Kanun’un 61. maddesi kapsamında tüketicileri aldatıcı-yanıltıcı reklamlara yer verdiği değerlendirilen bir şirket hakkında reklamların durdurulmasına, bir diğer şirket hakkında ise reklamların durdurulması ile birlikte idari para cezalarının uygulanmasına karar verildiğini bildirdi.
Bakan ayrıca, vize ve vize randevusu süreçlerine ilişkin reklam ve tanıtımları 6502 sayılı Kanun’un 61. maddesi kapsamında tüketicileri aldatıcı ve yanıltıcı olabileceği değerlendirilen 6 firma hakkında, Reklam Kurulu’nun 10.04.2026 tarih ve 2026/171 onayı ile re’sen inceleme başlattığını; 11.06.2026 tarih ve 370 sayılı Reklam Kurulu toplantısında re’sen inceleme başlatılan bu 6 firma hakkındaki reklamların tedbiren durdurulmasına karar verildiğini ve inceleme sürecinin tamamlanmasının ardından nihai karar verileceğini aktardı.
Sonuç
Doğan’ın soru önergesine yanıt veren Bakan Bolat, başvurulara ilişkin sayı ve Reklam Kurulu incelemelerine dair bilgileri paylaşarak, tüketici şikayetlerinin hak arama yollarına yönlendirildiğini bildirdi. Reklam Kurulu tarafından yürütülen re’sen incelemeler ve tedbir kararları sürecin devam ettiğini göstermektedir.
