BES KUPASININ SIRRI: Antik Mısır’dan Gelen Fermente İksir
Güney Florida Üniversitesi’nden arkeolog ve baş araştırmacı Prof. Davide Tanasi liderliğindeki ekip, Trieste ve Milano üniversitelerinden ortaklarıyla birlikte yürüttüğü çalışmanın sonuçlarını Nature’s Scientific Reports dergisinde yayımladı. Analizler, Bes kupasının iç yüzeyinde fermente bir sıvının yanı sıra vücut salgılarına ek olarak Suriye sedef otunun (Peganum harmala) tohumlarından elde edilen harmalin ile Mısır lotusu olarak da bilinen mavi nilüferden (Nymphaea nouchali var. caerulea) üretilen aporfin maddelerinin izlerine rastlandığını ortaya koydu.
Buna ek olarak karışımda bal, susam, çam fıstığı, meyan kökü ve üzüm izlerine de rastlandı; araştırmacılar bu malzemelerin karışımı daha içilebilir kılmak amacıyla eklendiğini düşünüyor.
BES KİMDİR?
Antik Mısır panteonunun en sıra dışı tanrılarından biri olan Bes, aslan başlığı takan, bodur yapılı ve her daim güler yüzlü tasvirlerle betimlenir. Diğer Mısır tanrılarının aksine profilden değil, cepheden çizilmesiyle ikonografide ayrı bir yer tutar. Mısırlılar onu kötü ruhları kovan, anneleri doğum sancısında koruyan ve çocukları kollayan bir güç olarak görürdü. Bereketin, neşenin ve mistik dönüşümün simgesi sayılan Bes’e duyulan inanç, yalnızca saray çevresiyle sınırlı kalmayıp halkın gündelik yaşamına da derinden işlemişti.
HALÜSİNASYON, RÜYA, İLAHİ MESAJ
Tanasi, ritüele katılanların büyük olasılıkla hamile kalmayı ya da zorlu bir gebeliği sağ salim atlatmayı uman sıradan Mısırlı kadınlar olduğunu belirtiyor. Söz konusu karışımın son derece hesaplı bir biçimde hazırlandığını vurgulayan araştırmacı, harmalin yoğun vizyonlar yaratırken mavi nilüferin gevşeme ve öfori hali oluşturduğunu ifade ediyor. İki madde birlikte trans benzeri bir bilinç değişikliğine zemin hazırlıyor; bu durum da katılımcıların deneyimlediği görüntüleri tanrısal mesajlar olarak yorumlamasına yol açıyor.
Kadınlar, aslan başlıklı cüce figürü Bes’in kabartmasıyla bezenmiş bu kupadan iksiri içtikten sonra uyuyor; tüm umutlarını tanrının rüya aracılığıyla ileteceği kehanete bağlıyordu.
