Hürmüz Krizi: Aramco’nun Fiyat Hamlesi ve Küresel Enerji Piyasalarına Etkileri
Stratejik geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı’nın çatışmalar nedeniyle devre dışı kalması, enerji piyasasında deprem etkisi yarattı. Suudi Arabistan’ın devlet enerji devi Saudi Aramco (Suudi Arabistan Petrol Şirketi), Nisan teslimatları için piyasa öngörülerini adeta ikiye katlayan bir tarife açıkladı.
BU KADARI BEKLENMİYORDU Savaş öncesi varil başına 80 centlik bir artış bekleyen piyasalar, açıklanan rakamlarla şoke oldu. Suudi Arabistan, amiral gemisi olan Arab Light (Arabistan Hafif Petrolü) türünde şu fiyat artışlarına gitti:
- Asya Pazarı: Varil başına 2,50 dolar zam (Ağustos 2022’den bu yana en keskin artış).
- Avrupa ve Akdeniz: Varil başına 3,50 dolar zam.
- Kuzey Amerika: Varil başına 2,50 dolar zam.
HÜRMÜZ BOĞAZI KİLİTLENDİ, ROTALAR DEĞİŞTİ Savaşın yedinci gününde Hürmüz Boğazı’ndaki akışın durma noktasına gelmesi üzerine Suudi Arabistan, sevkiyatlarını alternatif kanallara kaydırdı. İhracatın artık Kızıldeniz’e açılan Yanbu Limanı üzerinden yapılmaya başlandığı bildirildi.
Saudi Aramco, doğu-batı boru hattı üzerinden bu limana günlük yaklaşık 5 milyon varil petrol taşıma kapasitesini devreye soksa da, rotanın uzaması ve lojistik maliyetler fiyatlar üzerindeki baskıyı artırıyor.
ARZ KRİZİ DERİNLEŞİYOR Bölgedeki askeri gerilim sadece sevkiyatı değil, üretimi de vurdu. Depolama kapasitelerinin dolması ve ihracat kanallarındaki tıkanıklık nedeniyle bazı Orta Doğu rafinerileri üretim seviyelerini düşürmeye başladı.
Bu durum özellikle ağır ve yüksek kükürtlü petrol türlerinde fiyat patlamasına yol açtı. ABD’de işlem gören Mars Blend petrolü 2020’den bu yana en yüksek prim seviyesine ulaşırken, Kuzey Denizi kaynaklı Johan Sverdrup petrolünde de rekor yükselişler gözlendi.
KÜRESEL ENFLASYONUN FİTİLİ ATEŞLENDİ Yüksek petrol fiyatları, dünya genelinde enflasyonun yeniden canlanması korkusunu tetikledi. Bu tablo, Fed’in faiz indirimlerini erteleyeceği yönündeki beklentileri güçlendirirken, Türkiye gibi petrol ithalatçısı ekonomilerin para birimleri üzerindeki baskıyı zirveye taşıdı.
