Soğuk Havalarda Diyabet ve Bacak Damar Hastalarına Kritik Uyarılar
Soğuk havalar kronik hastalıkları olan kişiler için ciddi bir risk oluşturuyor; bu nedenle kış aylarında bu hastaların ekstra önlem alması gerekiyor. Kalp Damar Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Onur Göksel, kalp hastalarının yanı sıra bacak damar hastalığı (Periferik Damar Hastalığı – PDH) ve diyabeti olanların da soğuklarda dikkatli olmaları gerektiğini vurguladı. Prof. Dr. Göksel, bacak damar hastalığı veya diyabetle yaşayan milyonlarca kişi için soğukların basit bir üşümeden öte biyolojik bir zincirleme reaksiyon tetiklediğini, damarların daralması nedeniyle önemli bir sağlık tehlikesi oluşturabileceğini belirtti.
Erken uyarı işaretleri
Ana atardamarlarında daralma olan hastaların ayak ve bacaklarının beslenmesi, cildi besleyen kılcal atardamarların rezerv akımıyla sağlanır; böylece doku bütünlüğü korunur. Ancak soğuk havalarda, özellikle cilt kuruysa, bu rezerv akım da soğuğa bağlı damar büzülmesi sonucu kaybolur. Ciltte ısı ve renk değişiklikleri ile uyuşma bu aşamada en erken uyarı işaretleridir.
Atardamarların soğuk hava tepkisi
Vücut soğuğa maruz kaldığında hayatta kalma içgüdüsüyle önceliği hayati organlara verir. Sinir sistemi, damar büzülmesi yoluyla deri yüzeyine yakın ve el ile ayaklardaki kan damarlarına daralma sinyali göndererek sıcak kanı iç organlara yönlendirir. Sağlıklı bireyler için bu rutin bir ayarlamadır; ancak halk arasında vitrin hastalığı olarak bilinen tıkanıklıklara veya damar sertliği nedeniyle daralmış atardamarlara sahip kişilerde sonuçlar tehlikeli olabilir.
Düzenli kontrol şart
Bu hastaların kış mevsimi başında ve sonunda hekimlerine danışmaları, risk altındaki kişilerin ise hekimlerine daha sık kontrole gitmeleri gerekir. Aksi takdirde, önemsenmeyen küçük bir yara iyileşmesi zor yaralara, enfeksiyonlara ve hatta uzuv kaybına yol açabilir.
Farkındalık önemli
- Tespit edilmiş atardamar tıkanıklığı bulunan, şeker hastası olan veya olmayan tüm hastalar bu durumun hem uzuvlarını hem de hayatlarını tehlikeye attığını bilmelidir.
- Ağrısı olan veya ayaklarında yara bulunan hastaların tedavi edilmemeleri halinde 5 yıl içerisinde uzuvlarını kaybetme ve kalp hastalıkları nedeniyle hayatlarını kaybetme risklerinin arttığına dikkat edilmelidir.
ENFEKSİYON RİSKİ ARTAR
Soğuk hava, vücudun ısıyı koruyabilmesi için damarları daraltmasına neden olur. Bu durum, Periferik Damar Hastalığı (PDH) olanlarda azalan kan akışını daha da düşürerek şu sorunlara yol açabilir:
- Ağrının artması: Özellikle yürürken bacaklarda ağrı ve kramp hissi artabilir.
- Uyuşma ve karıncalanma: Ellerde ve ayaklarda soğuk hissetme, uyuşma ve karıncalanma yaşanabilir.
- Yara ve ülser riski: Kan dolaşımı azaldıkça küçük yaralar bile iyileşmekte zorlanabilir ve enfeksiyon riski artar; hastaların ayaklarında yaralar açılabilir, parmaklarda morarmalar görülebilir.
DAMAR SAĞLIĞI
Diyabetik ayaklar için sessiz tehdit
Diyabetikler için daha büyük ve sinsi bir tehlike vardır: nöropati. Nöropati, ağrı ve sıcaklığı algılayan sinirlerin ileti kaybına bağlı olarak gelişir. Bu hastalar genellikle zaten uyuşukluk hissettikleri ayaklarını soğuk havalarda bir ısıtıcıya ya da sıcak su torbasına çok yakın tuturlar; ancak sinirleri ısıyı iletemediği için sıcağı hissetmezler ve bu nedenle yanıklara ve yara açılmalarına maruz kalabilirler.
Mikroskopik çatlaklar oluşabilir
Soğuk hava cildin nemini alarak mikroskopik çatlaklara yol açar. Kan akışı zaten bozulmuş bir vücutta bu küçük çatlaklar, uzuv kaybının en büyük öncülerinden olan iyileşmeyen yaralara dönüşebilir. Şeker hastalarında damar sertliğine bağlı bacak atardamar tıkanıklıkları sıklıkla sinsi ilerler; nöropatiye bağlı ağrı hissi olmadığından hastalar bu uyarı mekanizmasından mahrum kalır ve uzuv kaybına kadar gidebilecek ciddi bir durumdan habersiz olabilirler.
Kış ağrısı bir alarmdır
Dolaşım sorunu olanların hissettiği “kış ağrısı” ciddi bir uyarı işaretidir. Risk altındaki hastalar ve şeker hastaları soğuk sıcaklıklara uzun süre maruz kalmaktan kaçınmalı, ayaklarını her gün renk değişikliği açısından kontrol etmelidir; solukluk veya morarma kan akışının kritik seviyeye düştüğünü gösterebilir.
Çok hızlı ilerleyebilir
Bu tablo genellikle tahmin edilenden çok daha hızlı, günler içinde ilerleyebilir. Prof. Dr. Göksel, bu durumu domino taşlarının devrilmesine benzetti; hareket başladıktan sonra önüne geçmek zor olabilir.
HAYATİ TAVSİYELER
- Bacak damar hastalığı ya da diyabeti olanlar ayaklarına yumuşak, doğal pamuklu, hava alan ve soğuktan koruyan çoraplar giymeli; dar olmayan, bacakları sıcak tutan kıyafetleri tercih etmelidir.
- Ayaklar kesinlikle sıcak yüzeylere yaklaştırılmamalı; en ufak bir yanık şüphesinde doktora başvurulmalıdır.
