Diyabet ve Kalp-Damar Sağlığı
Şeker hastalığı, pankreasın yeterli insülin üretmemesi veya vücudun insülini etkin kullanamaması sonucu kanda kronik yüksek glikoz düzeyi ile seyreden bir durumdur. Bu uzun süreli yüksek kan şekeri, kalp ve damar hastalıkları riskini belirgin şekilde artırır.
Hastalık Yaygınlığı ve Eşlik Eden Sorunlar
Diyabet yalnızca kan şekerini yükseltmekle kalmaz; sıklıkla yüksek tansiyon, yüksek kolesterol ve kilo sorunları gibi ek risk faktörleriyle birlikte görülür. İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Osman Erk’e göre diyabet, koroner kalp hastalığı gelişimini diğer risk etkenlerinden bağımsız şekilde artırmaktadır.
Hastalığın Vücutta Yarattığı Hasar
Vücuttaki tüm damarları etkiler: Metabolik bir bozukluk olmasına rağmen diyabet, zaman içinde hem büyük hem de küçük damarları tahrip ederek damar sistemiyle beslenen organlarda işlev kayıplarına yol açar.
Pek çok kişi farkında değil: Diyabet tanısı konmamış kişilerde bile bozulmuş açlık kan şekeri veya glukoz toleransı, tansiyon ve kolesterol anormalliklerine eşlik edebilir; örneğin yüksek tansiyon Tip 2 diyabette sık görülen bir durumdur.
Belirtiler ve Erken Uyarılar
Belirtiler: Diyabet genellikle sık idrara çıkma, sürekli yorgunluk, bulanık görme, ellerde ve ayaklarda uyuşma, iyileşmeyen yaralar ve açıklanamayan kilo kaybı ile kendini gösterir.
Gözden kaçan şikâyetler: Nedeni bilinmeyen yorgunluk, nefes darlığı veya bulantı gibi hafif semptomlar da ciddiye alınmalıdır çünkü altta yatan damar hasarının işaretleri olabilir.
Diyabetin Neden Olduğu Ciddi Komplikasyonlar
İnme: Diyabet, karotis arterlerde darlık ve tıkanıklık gelişimi ile ilişkilidir; damar içi pıhtı veya yağ parçacıklarının beyne ulaşması baş dönmesi ve felce yol açabilir.
Damar sertliği (ateroskleroz): Yüksek kan şekeri damar duvarlarında hasara neden olur; diyabetlilerde ateroskleroz daha erken yaşlarda başlar ve hızla ilerleyebilir.
Sessiz kalp krizi: Sinir hasarına bağlı olarak klasik göğüs ağrısı belirtileri maskelenebilir; bu nedenle diyabetli bireylerde kalp krizi bazen herhangi bir ağrı olmadan ortaya çıkabilir.
Neden Kontrol Altına Alınmalı ve Teşhis
Kontrolün önemi: İnsülin pankreas tarafından üretilen ve besinlerden alınan şekeri hücrelerin enerjiye dönüştürmesinde rol oynayan temel hormondur. Uzun süreli yüksek kan şekeri sağlık üzerinde geri dönüşü zor hasarlara neden olabilir; bu yüzden glikoz düzeylerinin etkin yönetimi hayati öneme sahiptir.
Teşhis: Diyabet tanısı, kan şekeri ölçümleri ve glukoz tolerans testleri ile konur. Erken tanı ve düzenli takip; damar hasarının, kalp ve beyin komplikasyonlarının önlenmesinde belirleyici rol oynar.
