SGK Ödemeleri ve Emekli Sağlık Harcamaları
TÜİK verilerine göre 2024 enflasyonu %44,38, ENAG E-TÜFE ise %83,40 olarak kaydedildi. 2025 yılı bütçesinde sosyal güvenlik harcamalarına faizden sonra en büyük ikinci pay ayrıldı; bu ödenekler yüzde 46 artışla 1 trilyon 29 milyar TL’ye yükseltildi. Ancak TÜİK enflasyonunun üzerinde yapılan zam, yılın ilk altı ayında eridi.
Sosyal güvenlik ödeneklerinin kullanımı açısından, sekiz ayda sosyal güvenlik harcamalarına aktarılan ödenekler toplam bütçe harcamaları içinde faizden sonra yüzde 11,6 ile ikinci sırada yer aldı. 2025 bütçesinde sosyal güvenlik ödenekleri için ayrılan 1 trilyon 882 milyar TL’nin yüzde 56,4’ü ilk sekiz ayda kullanıldı.
SGK ödemelerinin reel fiyatlarla uyumsuzluğu Zülfikar Doğan’ın haberine göre; SGK’nın ilaç, tedavi ve tetkik ödemeleri piyasadaki gerçek tutarların çok altında kaldığı için SGK’lılar, özellikle gözlük, işitme cihazı, MR, tomografi, ultrason gibi cihaz ve tetkiklerde doğrudan cepten ödeme yapmak zorunda bırakılıyor. Bu durum, özellikle 16 milyonu aşkın emekli, dul ve yetim SGK’lı için belirlenen ödeme tutarlarının piyasa fiyatlarının çok altında kalması nedeniyle emeklilerin ya yüklü cepten ödeme yapmaları ya da ihtiyaç kredisi ve kredi kartı taksiti gibi yollarla bankalara borçlanmalarına yol açıyor.
Gözlük ödemeleri ve uygulama SGK, görme bozukluğu raporu koşuluyla emekli veya çalışan SGK’lılara çerçeve için 100 TL ve cam için 30 TL olmak üzere toplam 130 TL ödeme yapıyor. Oysa piyasada en düşük çerçeve fiyatları 1.750–2.500 TL’den başlayıp çerçevenin kalitesine göre daha da yükseliyor. Gözlük camı için SGK ödemesi 30 TL iken, gerçek cam fiyatları numaraya ve özelliklere göre en düşük 2.000 TL’den başlayıp organik cam, mavi ışık filtresi gibi özelliklerle 8.000–12.000 TL’ye kadar çıkabiliyor. Bu uyumsuzluk ve gerekli bürokrasi nedeniyle SGK’nın ödediği 130 TL’lik çerçeve-cam desteği, fiilen yetersiz kalıyor.
İşitme cihazı desteği ve erişim zorlukları İşitme kaybı yaşayan SGK’lılar için durum benzer bir tablo sergiliyor. Devlet ve şehir hastanelerindeki odiyoloji polikliniklerinde odiyometri (işitme testi) için randevular genellikle 2,5–3 ay sonrası; MR, ultrason, tomografi gibi tetkikler için randevu süreleri 4–6 aya kadar uzayabiliyor. SGK’nın işitme cihazı desteği, kulak başına 4 bin TL olmak üzere iki kulak için toplam 8 bin TL ile sınırlı. Özel işitme merkezlerinde 4–5 bin TL arasında değişen işitme testi raporları SGK tarafından kabul edilmeyebiliyor ve bu durumda SGK’nın 8 bin TL ödeme yapmadığı belirtiliyor.
İşitme cihazlarında ise en düşük kaliteli cihaz fiyatı 15 bin TL’den başlayıp, cihazın teknoloji ve özelliklerine göre 75–85 bin TL’ye kadar çıkabiliyor. Piyasadaki ortalama cihaz fiyatı yaklaşık 35 bin TL düzeyinde. SGK ile anlaşmalı işitme cihazı bayileri, kurumun ödediği tutarın piyasa gerçekliğinden uzak olduğunu; işitme kaybı raporu olanların SGK’nın ödediği tutarla piyasa fiyatı arasındaki farkı kendi ceplerinden ödemek veya bankalardan krediyle karşılamak zorunda kaldıklarını bildiriyorlar.
Genel değerlendirme: Sağlık hizmetlerine erişim Emekli aylıklarının açlık sınırının altında kalmasının yanı sıra, gözlük ve işitme cihazı gibi temel sağlık ihtiyaçlarında SGK’nın düşük ödeme tarifeleri milyonlarca SGK’lıyı doğrudan etkilemektedir. SGK muayene katılım paylarında yılbaşında yapılmak istenen yüzde 500’ün üzerindeki artışa yönelik tepkiler üzerine zam oranı yüzde 157–180 aralığına çekilmişti. Ayakta muayene ve tedavilere ilişkin reçete ilaç tutarlarında ise genelde yüzde 10–20 arasında katılım payı alınmakta; ağır hastalıklarda kullanılan birçok ilacın SGK geri ödeme listesinde yer almaması, hastaların ilaç maliyetleriyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.
Yüksek enflasyon ve kur artışlarına rağmen SGK’nın belirlediği tarifeler ile ödeme oranlarının düşük kalması; özel hastane, tedavi merkezi ve diyaliz merkezlerinin giderek daha fazla sayıda SGK ile sözleşmelerini feshetmesine yol açıyor. Anayasa’daki sosyal devlet ilkesi ve yıllarca prim ödeyen emeklilere ücretsiz sağlık hizmeti sağlanması ilkesi fiilen zayıflarken, tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) olmayan ve yılda on binlerce liralık TSS primi ödemeye gücü yetmeyen milyonlarca kişi için insanca sağlık hizmetine erişim giderek zorlaşıyor.
