Nöbetçi Eczaneler
Nipah Virüsünde Yeni Endişe: Hindistan Kaynaklı Vakalar ve Dünya Tepkisi
Covid-19 salgınının ardından dünya, her yeni virüste tedirgin. Hindistan’da yayılan Nipah virüsü, dünyayı kaygılandırırken, virüsün ilk olarak 1999 yılında Malezya ve Singapur’daki salgınlarda ortaya çıktığı biliniyor. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Nipah’ı ‘salgın riski taşıyan’ patojenler arasında sınıflandırarak acil araştırma çağrısı yaptı.
Yeni bir salgına yol açar mı? Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Prof. Dr. Bülent Ertuğrul, Hindistan’daki vakalara ilişkin, “Yeni bir virüs değil. Fakat Hindistan’a sıçraması endişe kaynağı oldu. DSÖ’ye göre bulaş yakın temasta oluyor ve genellikle hasta kişiye bakanlarda görülüyor. Bulaş hızı da COVID-19 kadar yüksek değil” dedi. Ertuğrul, bilinen net bir tedavi olmadığını vurgulayarak, “Grip gibi belirtilerle başlıyor, vücut salgıları ile yayılıyor. Akciğerlere yerleşirse zatürre, beyne yerleşirse ensefalit yapıyor. Ensefalit, bilinç değişikliği ve nöbetlere yol açabiliyor. İnsandan insana bulaş yakın temasla oluyor; hasta kişi hapşırır veya öksürürse bulaşabilir. Ancak virüs daha kolay bulaşır hale gelirse büyük risk oluşur” ifadelerini kullandı.
Çıkış noktası: meyve yarasaları Hürriyet’ten Buse Özel’in haberine göre, Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Doç. Dr. Hüsrev Diktaş, “Nipah’ın çıkış noktası meyve yarasaları. Yarasanın tükürüğü, idrarı veya dışkısıyla kirlenmiş gıdalar üzerinden bulaşıyor. İlk salgında yarasalardan domuzlara, oradan insanlara geçmişti. Bazı bölgelerde çiğ hurma palmiyesi özsuyu gibi içecekler de yarasa salgılarıyla kirlendi” dedi. Diktaş, Türkiye’nin bu yarasaların doğal yaşam alanı içinde yer almadığını, ancak Güney ve Güneydoğu Asya’ya seyahat edenlerin dikkatli olması gerektiğini belirtti. Bu ülkelere gidenlerin açıkta satılan yiyeceklerden, meyve sularından ve hijyeni bilinmeyen gıdalardan kaçınması; meyve yarasalarının bulunduğu alanlarda temas riskine karşı çok dikkatli olunması uyarısını yaptı.
Her yıl Asya’nın bazı bölgelerinde gözleniyor Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Uzmanı Dr. Süveyda Gözüküçük, DSÖ’nün Nipah’ı Ebola, Zika ve COVID-19 ile birlikte küresel salgına neden olma potansiyeline sahip, öncelikli araştırılması gereken hastalıklar arasında listelediğini belirtti. Gözüküçük, Nipah salgınının neredeyse her yıl Asya’nın belirli kısımlarında, özellikle Bangladeş ve Hindistan’da görüldüğünü söyledi. Hastalığın semptomlarının spesifik olmaması nedeniyle erken tanının zor olabileceğini, ancak erken tanının hayatta kalma şansını artırmak, yayılımı engellemek ve salgını kontrol altına almak için önemli olduğunu vurguladı. Boğaz ve burun sürüntülerinde, idrarda, kanda ve beyin-omurilik sıvısında RT-PCR ile virüs gösterilebiliyor.
Nipah virüsü nasıl bulaşıyor? DSÖ’ye göre, ilk Malezya ve Singapur salgınlarında insan enfeksiyonlarının çoğu hasta domuzlarla veya onların kontamine olmuş dokularıyla doğrudan temas sonucu oluştu. Bangladeş ve Hindistan’daki daha sonraki salgınlarda ise enfekte meyve yarasalarının idrarı veya tükürüğüyle kirlenmiş meyveler ya da meyve ürünlerinin (örneğin çiğ hurma suyu) tüketimi enfeksiyona yol açtı.
Hastalığın seyri: Grip benzeri başlangıç, hızla ağırlaşma İnsanlarda bulaşmanın enfekte hastaların aile üyeleri ve bakıcıları arasında bildirildiği belirtiliyor. İlk belirtiler ateş, baş ağrısı, kas ağrısı, kusma ve boğaz ağrısı şeklinde başlıyor; ardından baş dönmesi, uyuşukluk, bilinç değişikliği ve akut ensefaliti gösteren nörolojik belirtiler ortaya çıkabiliyor. Bazı vakalarda atipik zatürre ve akut solunum yetmezliği dahil ciddi solunum problemleri görülüyor. Şiddetli vakalarda ensefalit ve nöbetler 24–48 saat içinde komaya neden olabiliyor. Kuluçka süresi genellikle 4–14 gün arasında değişiyor; nadiren 45 güne kadar uzayabiliyor.
Hindistan’da iki vaka doğrulandı Hindistan’ın Barasat kentinde 13 Ocak günü, Nipah şüphesiyle hastaneye kaldırılan iki kişinin virüsü taşıdığı Sağlık Bakanlığı tarafından doğrulandı. Yetkililer, hastaların durumunun ağır olduğunu ve solunum cihazına bağlı tedavi gördüklerini bildirdi. Bu iki vakayla temas eden 196 kişi tespit edilerek izlemeye alındı ve testlerinin negatif çıktığı ifade edildi.
Ölüm oranı yüksek: Yüzde 40–75 DSÖ’ye göre ölüm oranı yüzde 40 ile 75 arasında değişiyor. Şimdiye kadar Hindistan dışına vaka bildirilmedi; ancak virüsün yayılma ihtimaline karşı Endonezya, Tayland, Myanmar, Çin ve Vietnam başta olmak üzere birçok ülke sınır ve havalimanı önlemleri uyguladı. Endonezya ve Tayland’da henüz vaka tespit edilmemiş olsa da büyük havalimanlarında sağlık beyanları, sıcaklık ölçümleri ve görsel izleme artırıldı. Bangkok’taki Suvarnabhumi Uluslararası Havalimanı’nda Hindistan’ın Batı Bengal eyaletinden gelen direkt uçuşların varış noktalarına termal tarayıcılar yerleştirildi.
Alınan önlemler ve seyahat uyarıları Myanmar Sağlık Bakanlığı, Batı Bengal eyaletine zorunlu olmayan seyahatlerden kaçınılmasını önerdi ve seyahat sonrası 14 gün içinde belirtiler ortaya çıkarsa derhal tıbbi yardım alınması gerektiğini duyurdu. Vietnam’da yerel yetkililere sınır geçişleri, sağlık tesisleri ve toplu alanlarda izleme faaliyetlerini sıkılaştırma talimatı verildi. Çin Halk Cumhuriyeti’nde sınır bölgelerinde hastalık önleme ve izleme faaliyetleri güçlendirildi; sağlık personeline yönelik eğitimler artırıldı ve risk değerlendirme çalışmaları başlatıldı.
