Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri Nedir?
Rahim ağzı kanseri, rahmin vajina ile birleştiği ve tıbbi olarak serviks adı verilen bölgede hücrelerin kontrolsüz ve düzensiz çoğalmasıyla ortaya çıkan ciddi bir hastalıktır. Dünya genelinde kadınlarda meme kanserinden sonra en sık görülen kanser türlerinden biridir. Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Başar Önal, 1-31 Ocak Rahim Ağzı Kanseri Farkındalık Ayı kapsamında; hastalığın nedenleri, risk faktörleri, belirtileri ile güncel tarama ve tedavi yöntemleri hakkında önemli bilgiler paylaştı.
HPV ve Aşılama: Kimler Aşılanmalı?
Erkekler de aşılanmalı – Erkeklerde de HPV aşısı yaptırılması önerilmelidir. HPV virüsü erkeklerde de genital organ ve ağız-boğaz yolunda kanserlere yol açabileceği gibi genital bölgede ve ağız-boğaz yolunda siğillere de neden olmaktadır. En ideali kız-erkek ayrımı yapılmadan 9-14 yaşları arasında bütün çocukların aşılarının tamamlanmasıdır. En güçlü korunma yolu: HPV AŞISI – HPV aşısı rahim ağzı kanserine karşı yaklaşık yüzde 90 oranında koruyuculuk sağlar. Ülkemizde 9 HPV tipini kapsayan aşı mevcuttur. Aşı, rahim ağzı kanserinin yanı sıra genital siğillere karşı da koruma sağlar. HPV aşısı birçok ülkede ulusal aşılama programında yer almaktadır. Türkiye henüz bu programa dahil olmamakla birlikte bu aşı 9–12 yaş kız ve erkek çocuklara, ayrıca 45 yaşına kadar kadınlara önerilmektedir.
Nasıl Önlenebilir?
Rahim ağzı kanseri, erken tanı ve koruyucu sağlık uygulamalarıyla büyük ölçüde önlenebilir. Bunun en etkili yolları HPV aşısı olmak ve düzenli tarama testleri (Pap Smear ve/veya HPV testi) yaptırmaktır. Aşı, kansere en sık neden olan HPV tiplerine karşı koruma sağlar ve ideal olarak cinsel aktivite başlamadan önce uygulanır. Tarama testleri ise kanser öncüsü lezyonları veya erken evre kanseri tespit ederek erken tedaviye imkan tanır.
Tarama Testleri ve Önerilen Programlar
Tarama testleri hayat kurtarır – Erken tanı tedavi başarısını belirgin şekilde artırır. Tüm kadınlar düzenli jinekolojik kontrollerini aksatmamalı; HPV aşısı yapılsa bile tarama testleri ihmal edilmemelidir. Rahim ağzı kanseri taramasında PAP Smear ve HPV testleri büyük önem taşır. Yaşa göre önerilen tarama programları ise şöyledir:
Tedavi ve Tanı Süreci
Tedavi hastalığın evresine göre planlanır – Tarama testlerinde şüpheli bulgular saptanması halinde kolposkopi ve biyopsi işlemleri yapılır.
Elde edilen patoloji sonuçlarına göre yalnızca takip, soğuk ve sıcak (LEEP) konizasyon (rahim ağzı kanal dokusunun bistüri ile koni şeklinde cerrahi olarak çıkarılması) veya hastalığın evresine göre cerrahi ve radyoterapi gibi tedavi seçenekleri planlanır.
Belirtiler: Erken ve İleri Evre Bulguları
Erken evrelerde belirti vermiyor – Rahim ağzı kanseri, her yıl Avrupa’da yaklaşık 50 bin, dünyada ise 500 bin kadına tanı konulmasına neden olmaktadır. Avrupa’da her yıl 25 bin, dünyada ise 250 bin kadın bu hastalık nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Hastalık özellikle 30–55 yaş aralığında daha sık görülür ve erken evrelerde genellikle belirti vermez. İleri evrelerde bu işaretlere dikkat! – Rahim ağzı kanseri ileri evrelerinde bazı uyarıcı belirtilerle kendini gösterir. İşte o işaretler:
HPV’nin Rolü ve Risk Faktörleri
Vakaların yüzde 99’undan HPV sorumlu – Rahim ağzı kanserlerinin yüzde 99,7’si İnsan Papilloma Virüsü (HPV) kaynaklıdır.
HPV cinsel yolla bulaşan ve 100’den fazla tipi bulunan yaygın bir virüstür. Özellikle HPV tip 16 ve 18, rahim ağzı kanserlerinin yaklaşık yüzde 70–80’inden sorumludur. Bazı HPV tipleri genital siğillere de yol açabilir. En çok kimler risk altında? – HPV enfeksiyonu çoğu zaman bağışıklık sistemi tarafından 2 yıl içinde kendiliğinden temizlenir. Ancak şu gruplar yüksek risk altındadır:Aile öyküsü ve genetik faktörler de riski artırabilir.
