Çatışma, Hollanda hükümetinin 30 Eylül’de otomobillerde kullanılan çiplerin önemli bir tedarikçisi olan Nexperia NV’nin kontrolünü ele geçirmesiyle başladı ve Çin, şirketin nihai ürünlerinin ihracatını yasaklayarak misillemede bulundu.
Hollanda Ekonomi Bakanı Vincent Karremans, Çinlilerin Hollandalıların Amerikalılarla iş birliği yaptığı izlenimine kapıldığını söyledi, ancak müdahalenin amacının siyaseti değil, Avrupa teknolojisini korumak olduğunu vurguladı. Karremans, bu hamlenin Nexperia’nın eski Çinli CEO’su Zhang Xuezheng’in iş ve fikri mülkiyet haklarını Avrupa dışına taşımasını engellemeyi amaçladığını açıkladı.
Karremans, Hollanda televizyon programı Buitenhof’a verdiği röportajda, “Bu konu en üst düzeyde görüşülüyor” dedi ve görüşmeler yoğunlaştıkça Hollandalı diplomatların Çinli mevkidaşlarıyla sürekli temas halinde olduğunu doğruladı.
Nexperia konusundaki çekişme, otomobil üreticilerini kaygılandırdı çünkü şirketin çipleri karmaşık değil; seri üretime yönelik. Bu çiplerin çoğu Almanya’nın Hamburg kentindeki bir fabrikadan geliyor ve paketlenip dünya çapında dağıtım için Çin’e gönderiliyor.
2024 yılında 331 milyon dolar kâr elde eden Nexperia, Çin merkezli Wingtech Technology’nin en değerli varlıklarından biri olarak kabul ediliyor. Şirket, her arabanın bağlı olduğu standart çipleri ve basit sensörlerden kontrol ünitelerine kadar analog çipleri üretiyor. Volkswagen ve diğer Avrupa üreticilerinin yanı sıra Çinli otomobil üreticileri de Nexperia’nın üretimine büyük ölçüde güveniyor ve kriz uzamadan önce her iki hükümete de bir uzlaşma bulmaları için baskı yapıyordu.
Bu durumun ardından Nexperia China isyan etti. Hafta sonu, yönetimi çalışanlarına yerel emirleri takip etmelerini ve Hollanda genel merkezinden gelen talimatları görmezden gelmelerini söyleyen bir mektup gönderdi. Yönerge, Nexperia’nın Dongguan’daki çip paketleme tesisi için geçerli; bu tesis şirketin yıllık üretiminin yaklaşık yüzde 70’ini dağıtıyor. İsyan, Hollanda’nın Zhang Xuezheng’i görevinden alma ve yönetimi ele geçirme kararının ardından geldi; bu hareket ulusal güvenlik gerekçeleriyle haklı gösterildi.
Ardından Çin Ticaret Bakanlığı 4 Ekim’de Nexperia’nın Çin yan kuruluşu ve alt yüklenicilerine yeni ihracat kısıtlamaları getirdi.
Şirketin çipleri aracın her yerinde bulunuyor. Fiyatları yaklaşık 0,20 avro veya 20 sent. Aracın elektrik sisteminde, aktarma organlarında, bilgi-eğlence sisteminde ve aktif güvenlik sistemlerinde yer alıyorlar. Bir binek araçta bu bileşenlerden 300 ila 500 tane bulunuyor. Elektrikli araçlar da benzinli ve dizel araçlar kadar etkileniyor.
Bu gelişme, Avrupa’nın Çin’e bağımlılığının ve yüksek kâr marjlarının beklenmedik sonuçlarının nasıl tatsız bir yöne dönebileceğinin bir örneği olarak değerlendiriliyor.
