Şişli Pazarlarında Fıda Fiyatları Krizi: Soğan ve Patateste Rekor Artış
İktidarın “enflasyonla topyekün mücadele” ve “dar gelirliyi enflasyona ezdirmeyeceğiz” söylemlerine rağmen mutfaktaki yangın milyonların belini bükmeye devam ediyor. Son 7 yılda asgari ücret 14 kat artış gösterirken, Türk mutfağının temel gıda maddesi soğandaki fiyat artışı yaklaşık 37 kata ulaşarak rekor kırdı. Semt pazarlarına çıkan halk ve emekliler artık sebzeyi kilo yerine taneyle almak zorunda kalırken pazardaki fahiş fiyatlar karşısında isyan etti. İstanbul Şişli’deki semt pazarlarına gidenlere mikrofon uzatan ANKA’ya konuşanlar mutfaktaki derin pahalılığı anlattı.
2019’dan Bu Yana Soğan Hesabı: Tanzimden Bugüne Fark
2019 yerel seçimleri öncesinde “Enflasyonla topyekun mücadele” sloganıyla İstanbul Şişli Mecidiyeköy Meydanı’na kurulan tanzim satış noktalarında soğan ve patates 2 liradan satılırken pazar ve market fiyatları 3-4 lira seviyesindeydi. Aynı yıl net asgari ücret 2.020 lira olarak uygulanıyordu. Günümüzde asgari ücret 28.075 lira seviyesine çıkmışken, Şişli’deki pazarlarda kuru soğanın kilogram fiyatı 75 liraya kadar tırmandı. Tarım Kredi Kooperatifi’nin Şişli’deki mağazasında ise soğanın etiket fiyatı 49,90 lira olarak yer alıyor. Aradan geçen 7 yıllık süreçte asgari ücret 14 kat artarken dar gelirlinin ana maddesi soğandaki fiyat artışı yaklaşık 37 kata ulaştı.
Pazarda Tane Hesabı: Bir Soğan 21 TL, Bir Patates 23 TL
ANKA’nın aktardığı bilgilere göre Şişli Mecidiyeköy Gülbağ Pazarı’nda kuru soğanın kilosu, boyutuna ve çeşidine göre 50 ila 75 lira arasında değişirken patatesin kilosu 50 ila 60 liradan satılıyor. Pazardaki tane hesabına göre, kilosu 60 lira olan normal boydaki bir adet patates 23 liraya denk gelirken kilosu 75 lira olan soğanın bir tanesi için 21 lira ödemek gerekiyor. Pazarda alışveriş yapan tüketiciler tezgahtaki fiyatlar karşısında şaşkınlıklarını gizleyemiyor.
Milyonların Tepkisi Pazar Tezgahlarında Yükseldi
Tüketiciler artan pahalılığa şu sözlerle tepki gösterdi: Soğan ve patates fiyatlarını değerlendiren bir kişi, “Cep yakıyor, çeyrek fiyatına” derken soğan tezgahındaki fiyatı gören bir başkası, “Soğan dediğiniz şey mutfağın temel taşı. Her yemeğe kullanıyoruz. 75 lira olur mu kardeşim? Bir de ağır çeken bir sebze.” ifadelerini kullandı. Gıda ürünlerinde kar marjlarının sınırlandırılması gerektiğini belirten bir tüketici, “Bunlar temel ihtiyaç maddeleri. Temel ihtiyaç maddelerinin ucuz olması lazım” sözleriyle yüksek kar marjlarına dikkat çekti. Bir diğer kişi ise tarım politikalarını eleştirerek, “Çiftçinin yeterli ürün ekmediğini düşünüyorum çünkü maliyeti çok yüksek, ürün az olunca da fiyat artıyor. Veya tarlada kalıyor (ürün), çiftçi pazarlayamıyor dolayısıyla birkaç firma kazanıyor” değerlendirmesini yaptı.
“Enflasyonla Mücadele Edildiğini Hissetmiyoruz”
Resmi enflasyon açıklamalarına inanmadıklarını ifade eden çalışanlar ve emekliler, pazar dönüşü pazar torbalarının boş kaldığını belirtti. Bir tüketici, “(Mücadele) ediliyorsa böyle olmaz. Millet perişan gerçekten. Bir şey alamıyoruz. Çok vahim durum gerçekten. Bak boş dönüyoruz. Her şey çok pahalı.” dedi. Başka bir kişi ise, “Öyle bir mücadele yok. Mücadele halkla siyaset arasında, nasıl bir şeyse.” ifadelerini kullandı. Maaşının günden güne eridiğini belirten bir devlet memuru pazardaki durumu şöyle özetledi: “Ben devlet memuruyum. Maaşımın nasıl eridiğini gün be gün takip ediyorum. Böyle bir mücadele olduğunu hissetmiyorum, görmüyorum. Bunu zaten dünya alem de söylüyor. Hadi ben maaşlı bir insanım ama etrafımdaki insanları gördüğüm zaman içim parçalanıyor. Yoğurt ve süt ürünlerinde ben dahi almakta zorlanıyorum. Bir zamanlar Ezine peyniri alıyorduk, şimdi yanına yaklaşmak mümkün değil. Ne yapıyorsun, yarım yağlı ya da yağsız peynir alıyorsun. Fiyatı biraz daha düşük olunca insanlar ister istemez daha uygun fiyata kaçmış oluyor… Her geçen gün bir önceki günü aratıyor maalesef.”
85 Yaşındaki Emeklinin Tepkisi ve Diğer Görüşler
Söylemlerin gerçeği yansıtmadığını dile getiren bir kişi, “Kim koruyor? Bizi korumuyorlar, kendilerini koruyorlar.” derken 85 yaşındaki bir emekli pazar saatlerini değiştirerek ucuz ürün aradığını belirtti ve şu tepkiyi gösterdi: “Herkes kendi havasında. Koltuğa oturan, yeri rahat kalkmıyor. Bir de kalksın gelsin pazarı dolaşsın. Vaziyetime bak. Ayıp; utanıyorum ben onların namına. Onlar yiyor biz bakıyoruz. Kendileri yiyeceklerine biraz millete versinler. Para yok, pul yok. Onlarda hiç utanma yok mu. Koltuğa kurulmuşlar, yiyorlar.”
Şişli Gürsel Mahallesi Pazarı’nda konuşan diğer tüketiciler tepkilerini şu şekilde dile getirdi: “(Enflasyonla) mücadele edilmiyor. Tezgah tezgah, market market dolaşıyoruz; biz mücadele ediyoruz, kimsenin mücadele ettiği yok.” “Pahalı. Enflasyon aldı başını gidiyor yani.” “3’er 3’er alıyoruz artık, ihtiyaçtan dolayı. Öyle kilolarca alamıyoruz artık. Eskiden 2 kilo, 3 kilo alırdık… Biber 120 lira. Temmuz’da 120 lira biber olur mu.” “50 lira patates, soğan. Emekliyim; ne yapacağım ben, nasıl alacağım? 1 kilo ondan, 1 kilo ondan 100 lira ediyor ikisi.” “Nerede rahat alıyorsun. Nasıl alacaksın? Şu anda hiçbir şeyi alamıyoruz.”
