Dr. Mahfi Eğilmez: Para Arzı Artışı ve Türkiye’de Enflasyon Hedeflemesinde Sapmalar
Eski Hazine Müsteşarı ve ekonomist Dr. Mahfi Eğilmez, kişisel blogunda yayımladığı yazısında “Para Arzı ile Enflasyon İlişkisi” başlıklı analizini paylaştı. Eğilmez, Türkiye’nin yıllardır uyguladığı enflasyon hedeflemesi politikasının kağıt üzerinde kaldığını; Merkez Bankası’nın para arzındaki artışın sadece hedeflenen oranı değil, gerçekleşen enflasyon ve büyüme toplamını dahi geride bıraktığını vurguladı.
“Enflasyon parasal bir olgudur”
Yazısında, parasalcı iktisatçıların öncüsü olarak bilinen Milton Friedman’ın ünlü sözü olan “Enflasyon, her zaman ve her yerde parasal bir olgudur” hatırlatıldı. Eğilmez, bu yaklaşımın 1970’lerde Keynesyen maliye politikalarının yerini para politikasına bırakmasına neden olduğunu belirtti. 1990’larda ise enflasyon hedeflemesi yaklaşımına geçildiğini ve merkez bankalarının faiz politikalarını ön plana çıkardığını ifade etti.
Eğilmez, para arzı ile enflasyon arasındaki ilişkinin önemine dikkat çekerek, ideal koşullarda para arzı artışının (dM2) beklenen büyüme (g) ve hedeflenen enflasyon (πT) toplamına eşit olması gerektiğini (dM2 = πT + g) belirtti. Para arzındaki artışın bu toplamın üzerinde olmasının (dM2 > πT + g) enflasyonist etki yaratacağını kaydetti.
Türkiye’deki uygulama ve sapmalar
Eğilmez, Türkiye’nin uzun süre enflasyon hedeflemesi uyguladığını, ancak hedefin 2012 yılından bu yana (2025 yılı da dahil) daima yüzde 5 olarak belirlendiğini hatırlattı. 2025 yılı verileri üzerinden yaptığı analizde çarpıcı sonuçlar paylaştı.
Hazırladığı grafiğe atıfta bulunan Eğilmez, Merkez Bankası’nın yılın ilk on ayında artırdığı para arzının (M2), hedeflenen yüzde 5 enflasyon ile beklenen yüzde 3,9’luk büyüme oranı toplamından (πT + g) ne kadar saptığını ortaya koydu. Eğilmez’e göre bu sapma, hedeflenen düzeye göre belirgin bir aşımdır.
İkinci bir grafiğe daha değinen Eğilmez, durumun daha da kritik olduğunu; para arzındaki artışın, gerçekleşen enflasyon ve büyüme oranı toplamını (π + g) dahi son sekiz ayda aştığını gösterdiğini belirtti.
“Ya hedef gerçekçi değil ya da politika yanlış”
Analizlerinin sonucunda Eğilmez, Merkez Bankası’nın para arzı artışlarının bırakın yüzde 5’lik hedeften sapmayı, gerçekleşen enflasyon ve büyüme oranı toplamının bile üzerinde seyrettiğini özetledi. Bu tablonun net bir sonuca işaret ettiğini vurgulayarak şu tespiti yaptı: “Ya hedeflenen enflasyon gerçekçi değildir ya da uygulanan para politikası o hedefi yakalamaya yarayacak bir politika değildir.”
Eğilmez yazısını, böyle bir ortamda yürütülen dezenflasyon uygulamasının başarılı olmasını beklemenin “iyimserlikten de öte bir beklenti” olacağını belirterek sonlandırdı.
