Çölden Günde 1.000 Litreye Kadar Su: Nobel Ödüllü Omar Yaghi’nin Güneşle Çalışan MOF Sistemi
Nobel ödüllü kimyager Profesör Omar Yaghi, çöl havasından günde 1.000 litreye kadar içme suyu elde edebilen güneş enerjili bir makine geliştirdi. Kaliforniya Üniversitesi, Berkeley’de malzeme bilimci olan Yaghi, sistemi metal-organik çerçeveler (MOF’lar) kullanarak tasarladı.
BİR FUTBOL SAHASI BÜYÜKLÜĞÜNDE MOF’lar, tek gramı bir futbol sahası büyüklüğünde gözenekler barındırabilen kristal yapılı malzemelerden oluşuyor. The Times of India’nın haberine göre gece nemi emen malzeme, gündüz güneşle ısıtıldığında buharı serbest bırakıyor; yoğunlaşan su filtre edilerek içme suyu haline geliyor.
TAMAMEN GÜNEŞ ENERJİSİYLE ÇALIŞIYOR Sistem tamamen güneş enerjisiyle çalışıyor ve şebekeye ihtiyaç duymadan kurak bölgeler, afet bölgeleri ile altyapının yetersiz olduğu yerleşimlerde kullanılabiliyor. Kaliforniya’daki testler, prototipin topluluk düzeyinde kullanılabilir olduğunu gösterdi.
GERÇEK YAŞAMINDAN İLHAM ALDI Ürdün’de, Filistinli bir mülteci ailesinin çocuğu olarak su şebekesi olmayan bir bölgede büyüyen Yaghi, gerçek yaşam deneyiminden ilham alarak bu teknolojiyi geliştirdi. Nobel ödül törenindeki konuşmasında suya erişim için mücadele eden çocukluk anılarını paylaştı.
“İHTİYACIMIZ OLAN TEK ŞEY CESARET” Yaghi sistemi anlatırken, “Bilim burada. Şimdi ihtiyacımız olan şey cesaret, görevin büyüklüğüne uygun bir cesaret.” ifadelerini kullandı.
2,2 MİLYAR İNSAN İÇME SUYUNA ERİŞEMİYOR Birleşmiş Milletler’e göre dünya genelinde yaklaşık 2,2 milyar insan güvenli bir şekilde yönetilen içme suyuna erişemiyor ve milyarlarca insan da her yıl en az bir ay boyunca ciddi su kıtlığıyla karşı karşıya kalıyor. BM’nin son değerlendirmeleri, gezegenin “küresel su iflası” çağına girdiğini belirtiyor.
GELECEK NESİLLERE UMUT OLABİLİR Yaghi, teknolojiyi ticarileştirmek için Atoco şirketini kurdu. Uzmanlar, maliyet ve üretim engelleri aşılırsa sistemin Afrika, Orta Doğu ve Asya’daki kurak bölgelerde mevcut altyapıyı tamamlayıcı bir rol oynayabileceğini belirtiyor. Sistem nehir veya yeraltı suyunun yerini almasa da, sadece güneş ve gelişmiş malzemelerle havadan içme suyu üretebilmesi sayesinde su kıtlığı yaşayan bölgeler için umut ışığı oluyor.
