Paşatepe’de Eşine Az Rastlanır Taş Küre Ortaya Çıktı
Celilabad rayonundaki Paşatepe Neolitik yerleşiminde yürütülen kazılarda, Güney Kafkasya’da benzeri olmayan gizemli bir taş küre keşfedildi. M.Ö. 6. binyılın ilk yarısına tarihlenen erken tarım köyünde bulunan sıra dışı eser, ritüel amaçlı mı kullanıldığı yoksa bir ağırlık birimi mi olduğu henüz netleşmeyen özellikler taşıyor.
Kazıların Yöneticisi ve Ekip Bulguları
Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Arkeoloji ve Antropoloji Enstitüsü arkeologları tarafından yürütülen çalışmalarda, Kıdemli araştırmacı Vefa Mahmudova liderliğindeki ekip Muğan Ovası’ndaki Paşatepe höyüğünde tamamen parlatılmış bir nesne gün yüzüne çıkardı. Üzerinde hiçbir darbe izi, delik ya da aşınma bulunmayan bu gizemli taş küre bilim dünyasında büyük merak uyandırdı.
Taş Kürenin Özellikleri ve Bölgedeki Önemi
Paşatepe yerleşiminde bulunan taş küre yaklaşık 10 santimetre çapında ve 1,87 kilogram ağırlığında ölçüldü. Bölgedeki Neolitik alanlarda genellikle öğütme taşları, baltalar veya havanlar gibi işlevsel aletler bulunurken bu kürenin pürüzsüz yüzeyi alışılmış kullanım türlerinden farklı olduğunu gösteriyor. Sahip olduğu sıradışı özellikler nedeniyle nesne, Güney Kafkasya arkeolojisinde türünün ilk örneği sayılıyor.
İşlevi Halen Belirsiz
Araştırmanın baş yazarı Vefa Mahmudova, “Nesne ritüel bir amaca hizmet etmiş olabileceği gibi bir ağırlık olarak da kullanılmış olabilir” diyerek, iki yorumun da henüz kesin olarak doğrulanmadığını vurguluyor. M.Ö. 6. binyılın ilk yarısına tarihlenen bu büyük Neolitik köyde 2022 yılından beri süren kazılarda daha önce kerpiç yapılar, çömlek fırınları, ocaklar ve mezarlar tespit edilmişti. Uzmanlar, Muğan Ovası’nın Anadolu ve Orta Doğu’ya uzanan geniş ağlara sahip yerel bir kültür merkezi olduğunu belirtiyor.
Üst Katmanlarda Orta Çağ Bulguları
Arkeologlar kazı alanını genişleterek yaklaşık 45-50 santimetre derinliğe indiklerinde farklı bir dönemle karşılaştı. Höyüğün üst katmanlarında Orta Çağ dönemine ait olduğu düşünülen seramik su borusu parçaları kaydedildi.
Koruma Çalışmaları ve Bölgesel Önlemler
Celilabad bölgesindeki tarihi alanların korunması için yetkililer de harekete geçti. Bölgede yer alan bir diğer önemli anıt olan Alikomektepe sit alanının koruma sınırları netleştirilerek yasa dışı kullanılan araziler belirlendi.
