Nöbetçi Eczaneler
Torba Kanun Teklifi Çalışanlara ve İşverenlere Netlik Getiriyor
Emekliye bayram ikramiyesine zam teklifinin yer almaması ve kamu kaynaklarının özelleştirmesi ile çeşitli yetki ve vergi düzenlemelerini içeren torba tekliften çalışanlara yönelik olumlu düzenlemeler çıktı. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, torbada yer alan düzenlemelerin detaylarını aktardı.
İsa Karakaş’tan Düzenleme Müjdesi
İsa Karakaş, Türkiye Gazetesi’nde yayımlanan yazısında, milyonlarca emekli ve çalışanın merakla beklediği “Torba Kanun” teklifini değerlendirdi. Toplam 19 maddeden oluşan teklifin, ekonomik düzenlemelerin yanı sıra çalışma hayatını ilgilendiren kritik başlıkları içerdiğini belirtti. Karakaş, özellikle İşsizlik Sigortası Fonu, sosyal güvenlik prim matrahları ve yemek bedeli konularına dikkat çekti.
Karakaş, daha önce gündeme taşıdığı tartışma yaratan yemek bedeli sorununa da açıklık getirildiğini müjdeledi. Torba Kanun ile yemek bedeli istisnasındaki belirsizliklerin kaldırıldığını, SGK ve vergi mevzuatıyla uyumlu net bir düzenleme getirildiğini ifade ederek, çalışanlar ve işverenler için karmaşanın sona erdiğini vurguladı.
Yemek Bedeli Sorununun Arka Planı
Karakaş, Maliye’nin yemek bedeli istisnasını 330 TL’ye çıkarırken SGK’nın 158 TL’de sabit tuttuğunu, bunun sonucu olarak yemek ücretlerinin maaş sayılarak prim kesintisine tabi tutulduğunu yazdı. Bu farkın hem işverene ek prim yükü hem de çalışan için düşük yemek desteği anlamına geldiğini belirtti. Çözüm önerisi olarak SGK’nın Maliye’nin 330 TL’lik istisnasına paralel bir güncelleme yapması gerektiğini ifade etmişti.
İşsizlik Sigortası Düzenlemesi
İşsizlik Sigortası Kanunu uyarınca, işsizlik sigortasının gerektirdiği ödemeler ve hizmet ile yönetim giderlerini karşılamak için tüm sigortalılar, işverenler ve devlet prim ödemektedir. Bu prim, prime esas aylık brüt kazançlardan %1 sigortalı, %2 işveren ve %1 devlet payı olarak alınmaktadır.
Torba Kanun Teklifi ile %1 olan devlet payının, ihtiyaç hâlinde yarısına kadar artırılabilmesi öngörülüyor. Öte yandan, İşsizlik Sigortası Fonunun gelirleri ve varlıkları ödeme yükümlülüklerini karşılamaya yeterli olduğu dönemlerde, bütçe imkânları göz önünde bulundurularak devlet payı yarısına kadar düşürülebilecek. Bu yetki Cumhurbaşkanına veriliyor.
İktidara göre, bu düzenlemeyle fonun mali yapısını güçlendirmek ve bütçe disiplinini sağlamak için esnek bir mekanizma oluşturuluyor. Ekonomik dalgalanma dönemlerinde işsizlik fonunun kaynak ihtiyacı daha hızlı karşılanabilecek; fon yeterli olduğu dönemlerde ise merkezi bütçe üzerindeki yük hafifleyecek.
Prime Esas Kazançtan İstisnalar ve Yemek Bedeli
Torba Kanun ile prime esas kazançtan istisna edilen menfaat ve yardımların kapsamına da açıklık getiriliyor. Özellikle yemek bedeli, daha önce ayni yardımla aynı bentte sayılmasından kaynaklı belirsizlikler nedeniyle dava konusu olmuştu. Yeni düzenleme ile bu istisna, Kanun’da açık, net ve vergi mevzuatıyla uyumlu bir şekilde yeniden tanımlanıyor.
SGK (5510 sayılı Kanun) çerçevesinde, “nelerden sigorta primi kesilmeyeceği” konusundaki istisnalar yeniden düzenleniyor. En dikkat çekici değişiklik, yemek bedeli istisnasındaki belirsizliğin giderilmesi ve maktu bir tutarın belirlenmesi oldu. Böylece milyonlarca çalışan ve işveren için bordro hesaplamalarında ve yemek ödemelerinde netlik sağlanmış oldu.
Karşılaştırmalı Açıklama
Mevcut uygulama ile yeni teklif arasındaki farklılıklar şöyle özetleniyor:
- Yemek Bedeli İstisnası: Önceden kurumca belirlenen tutarlar (örneğin asgari ücretin %6’sı gibi oranlar) üzerinden hesaplanıyordu ve sık sık idari düzenleme gerektiriyordu. Yeni teklifte günlük 300 TL olarak net bir tutar belirlenmiştir. Bu tutar her yıl “Yeniden Değerleme Oranı”na göre otomatik artacaktır.
- İstisnaların Listelenmesi: Maddede bentler hâlinde karışık bir yapıdaydı. Yeni düzenlemede 1’den 9’a kadar numaralandırılarak daha şeffaf ve anlaşılır bir liste hâline getirilmiştir.
- Ayni Yardımlar ve Tazminatlar: Önceden genel ifadelerle yer alıyordu. Yeni düzenlemede ayni yardımlar, ölüm/doğum yardımları, kıdem ve ihbar tazminatları gibi kalemler netleştirilerek liste başı yapılmıştır.
- Özel Sigorta ve BES: Daha önce asgari ücretin %30’u sınırı yönetmelik ve tebliğlerle detaylandırılıyordu. Yeni düzenlemede kanun metnine doğrudan 8. bent olarak işlenerek yasal dayanağı güçlendirilmiştir.
- Artış Mekanizması: Önceden kurum yönetim kurulu kararları veya genelgelerle değişiyordu. Yeni düzenleme ile Yeniden Değerleme Oranı ile otomatik artış sistemi getirilmiş ve Kurum Yönetim Kurulu’na bu oranı artırma/eksiltme yetkisi verilmiştir.
Diğer Düzenlemeler ve Değerlendirme
Torba Kanun teklifi ile ayrıca bedelli askerlik ücretinde %25’lik artış öngörülüyor ve bu artıştan elde edilen gelirin bir kısmı Savunma Sanayii Destekleme Fonu’na aktarılacak. Karakaş, bu düzenlemelerin hem maliyet artışı hem de savunma sanayii projeleri için ek kaynak sağlama açısından önemine dikkat çekti.
Karakaş, Torba Kanun teklifindeki bu düzenlemelerin hem çalışanlara hem işverenlere kolaylık sağlayacağını belirterek, özellikle muhasebe ve İK departmanları için sürecin sadeleşeceğini ifade etti. Yemek bedeli konusundaki netlik ve diğer sosyal güvenlik düzenlemelerinin, çalışanların haklarının korunması ve ekonomik istikrar açısından önemli bir adım olduğunu vurguladı.
Sonuç
Torba Kanun teklifinin yasalaşmasıyla, uzun süredir tartışma yaratan yemek bedeli sorunu çözülmüş olacak; çalışanlar ve işverenler için de büyük bir rahatlama sağlanmış olacak.