İran’dan ABD’ye ‘görüşelim’ telefonu

İran’da Gösteriler ve Rejim Yanlılarının Tepkisi Arasında Diplomasi Hamlesi

İran’da rejim karşıtı gösterilerin ardından rejim yanlıları da dün sokaklara döküldü. Tahran yönetiminin ABD’ye “müzakereye hazırız” mesajı ilettiği ortaya çıktı. ABD Başkanı Donald Trump, görüşmenin ayarlanacağını söylerken, Tahran yönetimi ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile temasa geçildiğini paylaştı. Gazze ve Ukrayna’da arabuluculuk yapan emlak milyarderi Witkoff, Trump’ın yakın arkadaşı olarak biliniyor.

İran’da aralık ayının sonunda hayat pahalılığına tepkiyle başlayan ancak daha sonra rejim karşıtı bir tona bürünen protesto gösterileri etkisini artırırken, dün başkent Tahran’ın yanı sıra birçok kentte binlerce rejim yanlısı da hükümete destek vermek için sokağa çıktı. Gösterilerde İran güvenlik güçleri tarafından yüzlerce protestocunun öldürüldüğü iddia edilirken, ABD Tahran’dan görüşme talebi geldiğini duyurdu.

Trump: Görüşme Öncesi Harekete Geçmemiz Gerekebilir

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın nükleer bir anlaşma müzakere etmeyi teklif ettiğini belirterek, “Onlarla görüşebiliriz. Bir görüşme ayarlanıyor. Ancak ülkedeki gösteriler nedeniyle görüşmeden önce harekete geçmemiz gerekebilir” dedi. Air Force One uçuşunda gazetecilerin sorularını yanıtlayan Trump, İran’ın kırmızı çizgiyi aşmaya başladığını ifade ederek, Tahran yönetimine karşı ne zaman, nerede veya nasıl hareket edecekleri konusunda yorum yapmayacağını söyledi. İran’daki protestolarla ilgili “saat başı” rapor aldığını belirten Trump, İranlı yöneticiler hakkında sert ifadeler kullandı: “Onlar lider değiller. Şiddet yoluyla yönetiyorlar. Bunu çok ciddiye alıyoruz. Ordu da bunu inceliyor ve masada çok güçlü seçeneklerimiz var.”

Trump ayrıca İran halkının internet bağlantısına sahip olmadığının hatırlatılması üzerine Elon Musk ile konuşup Starlink aracılığıyla ülkedeki interneti tekrar aktif hale getirebileceklerini söyledi.

Arakçi: Savaş İstemiyoruz Ama Hazırız; Müzakereye Açığız

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Tahran’daki yabancı büyükelçiler ve misyon şeflerine hitaben yaptığı konuşmada, İran’daki son günlerde meydana gelen terör eylemlerinde ABD ve İsrail’in müdahalesine dair çok sayıda belge ve kanıta sahip olduklarını iddia etti. Arakçi, savaş istemediklerini belirterek, “İran savaşa hazırdır ve önleyici bir savaş gündemimizde yok. Müzakereye de hazırız. Ancak adil, eşit haklara dayalı ve karşılıklı saygı çerçevesinde bir müzakere olmalıdır” dedi.

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi de, “Bakan Arakçi ile ABD Özel Temsilcisi Steve Witkoff arasındaki iletişim kanalı açık. Ne zaman ihtiyaç olsa mesajlar bu yolla iletişim halindedir” diyerek gizli kanalı doğruladı. Arakçi ayrıca ülkedeki internetin yakında yeniden faaliyete geçeceğini belirterek, hükümetin bu konuda ilerleme kaydetmek için güvenlik birimleriyle koordinasyon içinde olduğunu kaydetti.

Witkoff Kimdir? Trump’ın Barış Misyonlarındaki Milyarder Yakını

Gazze ve Ukrayna’da barış için yoğun çaba gösteren Steve Witkoff’un (68) bu kez İran’daki krizin sona ermesi için devreye gireceği bekleniyor. Trump’ın golf arkadaşı ve Yahudi topluluğu ile güçlü bağları bulunan müteahhit Witkoff, Trump’ın ikinci döneminde Ortadoğu ve Ukrayna’da Washington adına arabuluculuk yaptı. Son bir yılda Putin’den Zelenskiy’e, Netanyahu’dan Hamas yöneticilerine mekik diplomasisi yürüten Witkoff, Mayıs ayından beri Trump’ın “Ortadoğu Özel Temsilcisi”, temmuzdan bu yana da “Barış Misyonları Özel Temsilcisi” olarak görev yapıyor. Witkoff’un kişisel servetinin yaklaşık iki milyar dolar olduğu tahmin ediliyor.

Venezuela Formülü İddiası

Uzmanlar, ABD’nin İran’da rejim değişikliğinden ziyade Venezuela’da olduğu gibi bir geçiş yönetimi talep ettiğini değerlendiriyor. Washington’ın kendisiyle iş birliği yapacak kişilerin iktidara gelmesini arzuladığı; açık bir rejim değişikliği isteğinin olmadığı iddia ediliyor. Haberde, ABD’nin Venezuela’da Devlet Başkanı Nicolas Maduro’yu düzenlediği bir operasyonla uzaklaştırdığı ve yerine Maduro’nun yardımcısı Delcy Rodriguez’in geçişini onayladığı hatırlatıldı.

Pezeşkiyan: Kargaşa Çıkaranlar Halk Değil, Terörist

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da gösterilere ilişkin açıklama yaptı. Göstericilerin itirazlarını görmezden gelmediklerini savunan Pezeşkiyan, “ABD ve İsrail, eğitilmiş teröristleri ülkeye soktu. Kargaşa çıkaranlar ve isyan edenler, protesto eden halk değildir. Biz protestocuların sesini duyuyoruz ve onların sorunlarını çözmek için tüm çabamızı ortaya koyuyoruz. Ailelerden rica ediyorum, çocuklarını bozgunculuk yapanlardan uzaklaştırsınlar” dedi.

Dünya Yakından İzliyor: Çin, Rusya ve Diğer Tepkiler

Çin: Trump’ın Tahran’ın protestocuları öldürmesi halinde askeri müdahalede bulunma tehdidinin ardından, diğer ülkelerin iç işlerine yabancı müdahaleye karşı olduğunu açıkladı.

Rusya: Rusya Güvenlik Konseyi Sekreteri Sergey Şoygu, İranlı mevkidaşı Ali Laricani ile telefonda görüşerek, İran’ın iç işlerine dışarıdan müdahale etme yönündeki girişimleri kınadı. Şoygu, 17 Ocak 2025’te imzalanan kapsamlı stratejik ortaklık anlaşması çerçevesinde ikili işbirliğini geliştirmeye hazır olduklarını dile getirdi.

Almanya: Almanya Başbakanı Friedrich Merz, Hindistan’da düzenlediği basın toplantısında İran’daki protestolar nedeniyle Tahran yönetiminin halkına uyguladığı şiddeti kınadı ve şiddetin sona ermesi gerektiğini vurguladı.

BM: Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in, İranlı yetkililere protestoculara karşı “gereksiz ve orantısız güç kullanımından kaçınma” çağrısında bulunduğu bildirildi.

AB: Avrupa Birliği Komisyonu Sözcüsü Anouar El Anouni, iki haftadır devam eden ve 500’den fazla kişinin ölümüyle sonuçlandığı iddia edilen protestolara ilişkin olarak İran’a yeni yaptırımlar uygulanmasının değerlendirildiğini bildirdi.