İran’da Ekonomik Kriz ve Protestolar: İnternet Kesintileri ve Hükümetin Tepkisi
NetBlocks tarafından bildirilen internet kesintileri ilk kez izleme kuruluşu tarafından raporlandı; kesintinin nedeni belirsiz olsa da İranlı yetkililerin geçmişte protestolara tepki olarak internet erişimini kısıtladığı biliniyor.
Kesintiler bildirildi — NetBlocks, yetkililerin protestoculara yönelik baskılarını yoğunlaştırmasıyla birlikte günün erken saatlerinde batıdaki Kermanshah kentinde internet kesintileri olduğunu bildirdi.
İktidar gerilimi düşürmeye çalışıyor — İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, perşembe günü gösterilerin ele alınışında itidal çağrısında bulundu. Pezeşkiyan, internet sitesinde yayımladığı açıklamada “Her türlü şiddet veya zorlayıcı davranıştan kaçınılmalıdır” diyerek “azami itidal” ve “diyalog, katılım ve halkın taleplerini dinleme” çağrısında bulundu.
Ekonomik krizin çözülmesi öngörülmüyor — Protestoları tetikleyen ülke para biriminin ani değer kaybı ve genel ekonomik durgunluk, hükümetin protestocuların taleplerini ele almasını zorlaştırdı. Para birimi değer kaybetmeye devam ederken hükümet, ithalatçılar için sübvanse edilen döviz kurunu sonlandırdı; bu karar zaten yükselmekte olan gıda fiyatlarını daha da artırdı.
Fiyat artışları yüzde 70’i geçti — İranlılar için günlük yaşam giderek daha pahalı hale geldi. Gıda fiyatları geçen yıla göre ortalama yüzde 70’in üzerinde artarken, ilaç fiyatları aynı dönemde yaklaşık yüzde 50 yükseldi.
Hükümet krizi kabullenmiş durumda — Hükümet, ülkeyi etkileyen ekonomik krizin çözümünün büyük ölçüde kendi elinde olmadığını belirtti. Yolsuzluk ve fiyat manipülasyonuyla mücadeleye çalışacağını söylemesine rağmen kullanabileceği sınırlı araçların bulunduğunu ifade etti ve ülkenin ekonomik sıkıntılarını, başta İran’ın nükleer programına tepki olarak Batı tarafından uygulanan sert yaptırımlar olmak üzere dış faktörlere bağladı.
Protestolar Mahsa Amini gösterileri kadar büyümedi — Şu ana kadar protestolar, 2022’deki eylemlerden farklı olarak merkezi bir lider veya figür etrafında toplanmamış ve dağınık bir görünüm sergiliyor. 2022’deki protestolar, başörtüsünü uygunsuz taktığı iddiasıyla tutuklandıktan sonra polis gözetiminde hayatını kaybeden 22 yaşındaki Mahsa Amini etrafında yoğunlaşmıştı.
Yetkililerin yaklaşımı: Yabancı destek iddiaları — Yetkililer, protesto hakkını meşru kabul ettiklerini belirtirken isyancılar ve yabancı destekli sabotajcıların eylemleri ele geçirdiğini öne sürerek protestocuları giderek daha fazla şiddet yanlısı olarak göstermeye başladı.
