Nöbetçi Eczaneler
Osman Şanal hakkında kesinleşen mahkumiyet ve AİHM başvurusu
‘Ergenekon kumpas davası’ olarak bilinen davada, Erzincan’da Başsavcı İlhan Cihaner’in makamında gözaltına alınmasında örgüt tarafından özellikle görevlendirildiği, Cumhuriyet savcısının sahip olduğu yetkileri kullanmak suretiyle örgütün amacına hizmet ettiği, savcı olarak görev yaptığı yerlerde örgüt üyeleriyle irtibatlı olduğu, örgütün gizli haberleşme sistemi ByLock’u kullandığı gerekçeleriyle, ‘silahlı terör örgütüne üyelik’ suçundan 11 yıl 3 ay hapis cezasına çarptırılan Osman Şanal’ın mahkumiyet hükmü, 29 Eylül 2021’de Yargıtay 3. Ceza Dairesi tarafından verilen onama kararıyla kesinleşmiştir. Kesinleşen mahkumiyet üzerine Şanal, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’ne (AİHM) başvuruda bulunmuştur.
AİHM ‘ihlal’ kararı ve yerel mahkemelerdeki gelişmeler
AİHM, başvurucunun özgürlük ve güvenlik hakkının ihlal edildiğine karar vermiştir. Bu ihlal kararı üzerine Şanal, infazının durdurularak tahliyesini talep etmiştir. Ancak Ağır Ceza Mahkemesi, Şanal’ın yeniden yargılama talebini reddetmiş ve mahkumiyetin infazının aynen devamına karar vermiştir. Ağır Ceza Mahkemesi kararına yapılan itiraz da Ankara 17. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kesin olarak reddedilmiştir. Bunun üzerine Şanal, Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuruda bulunmuştur.
Anayasa Mahkemesi kararının gerekçesi
Anayasa Mahkemesi, Osman Şanal’ın başvurusunu kabul edilemez bulmuştur. Yüksek Mahkeme gerekçesinde şu hususlara yer vermiştir: FETÖ’nün darbe girişiminin ardından tutuklanan Şanal’ın, yapılan yargılama sonunda 24 Mayıs 2019 tarihinde verilen mahkumiyet kararıyla ‘suç isnadına bağlı tutulmasının’ sona erdiği, 24 Mayıs 2019’dan sonraki tutulmasının ‘mahkumiyete bağlı tutma’ niteliğinde bulunduğu belirtilmiştir. Kararda ayrıca AİHM tarafından verilen ihlal kararının, başvurucunun mahkumiyete bağlı tutulmasının önünde doğrudan Anayasa’dan veya kanunlardan kaynaklanan bir engelin bulunduğuna ilişkin bir tespit içermediği; ihlal kararının, tutmayı sona erdirmeyi zorunlu kılan yargısal bir karar niteliği taşımadığı ifade edilmiştir.
Mahkumiyete bağlı tutma ile ihlal kararı arasındaki ilişki
Anayasa Mahkemesi, AİHM’in başvurucunun ilk tutuklanmasının hukuka aykırı olduğuna ilişkin tespitinin, mahkumiyete bağlı tutma ile mahkumiyet kararı arasındaki bağı ortadan kaldırmadığını belirtmiştir. Bu çerçevede Ağır Ceza Mahkemesi’nin yargılamanın yenilenmesini gerektirecek nedenlerin bulunmadığına ilişkin gerekçesinin bariz takdir hatası veya keyfîlik içerdiği söylenemeyeceği vurgulanmıştır.
Başvurucunun iddiaları ve Anayasa Mahkemesi değerlendirmesi
Anayasa Mahkemesi gerekçesinde, başvurucunun daha önce adil yargılanma hakkı yönünden yaptığı bireysel başvuruda ilettiği şikayetler dışında, mahkumiyet kararına ve mahkumiyete bağlı tutma kararını veren merciin bir mahkeme olmadığına, kararın hürriyeti kısıtlayıcı bir niteliğinin bulunmadığına veya hürriyetten yoksun bırakılmanın mahkemece verilen hürriyeti kısıtlayıcı ceza veya tedbirin kapsamını aştığına ilişkin bir iddiasının bulunmadığına işaret etmiştir. Bu durumda hukuka uygun şekilde mahkumiyete bağlı tutulan başvurucunun, AİHM tarafından verilen ve tutma ile mahkumiyet kararı arasındaki bağı ortadan kaldırmayan ihlal kararı uyarınca ilettiği yeniden yargılama ve tahliye taleplerinin reddine ilişkin şikâyetlerinin açıkça dayanaktan yoksun olduğu sonucuna varılmıştır.
Sonuç: Başvurunun kabul edilemez bulunması
Açıklanan gerekçelerle Anayasa Mahkemesi, yeniden yargılama talebinin reddi sonrası tutulmaya devam edilmesinin hukuki olmaması dolayısıyla kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edildiğine ilişkin iddianın açıkça dayanaktan yoksun olması nedeniyle başvuruyu kabul edilemez bulmuştur.