USDA: Türkiye Sert Çekirdekli Meyve Üretim ve İhracatında Ciddi Kayıplar Bekleniyor
ABD Tarım Bakanlığı (USDA), Türkiye’de bu yıl yaşanan zirai don, kuraklık, dolu ve aşırı yağışlar nedeniyle sert çekirdekli meyve üretiminde ağır darbe meydana geldiğini açıkladı. Raporda, 2025/26 sezonunda hem üretimde hem de ihracatta ciddi kayıplar beklendiği bildirildi.
İHRACATTA BÜYÜK GERİLEME
USDA’nın sert çekirdekli meyve raporuna göre Türkiye’nin şeftali ve nektarin ihracatının %45 oranında düşerek 145 bin tona, kiraz ihracatının ise %85 azalarak 10 bin tona inmesi öngörülüyor. Bu gerilemeyle birlikte Türkiye, geçen sezon dünyanın en büyük şeftali–nektarin ihracatçısı konumundan ikinci sıraya gerileyecek; kiraz ihracatında ise önceki konumunu kaybederek üçüncü basamaktan sekizinci sıraya düşecek.
ÜRETİMDE TARİHİ DÜŞÜŞ
2025/26 sezonunda Türkiye’nin şeftali ve nektarin üretiminin %45 azalarak 649 bin tona, kiraz üretiminin ise yaklaşık %60 düşüşle 400 bin tona gerilemesi bekleniyor. Son 10 yılda nektarin ekim alanlarının genişlemesiyle üretimde yaklaşık iki kat artış kaydeden Türkiye, bu yıl olumsuz iklim koşulları nedeniyle önemli kayıplar yaşayacak.
İÇ PİYASAYA YÖNELİM ARTACAK
USDA verileri üretimdeki daralmanın ihracata ayrılan miktarı azaltacağını, iç tüketimin payının artacağını gösteriyor. Rapora göre kirazda iç pazarın payı toplam üretimin %98’ine çıkacak; şeftali ve nektarinde ise iç pazarın payı %78 seviyesinde kalacak.
İHRACATTA EN BÜYÜK DÜŞÜŞ AB VE IRAK’TA
Türkiye’nin en önemli pazarları olan Rusya, Avrupa Birliği ve Irak’a yapılan ihracat, sezonun ilk aylarında %50’den fazla azaldı. Özellikle AB’nin Türkiye’den yaptığı şeftali ve nektarin ithalatı %60 daraldı. Kiraz ihracatında da benzer bir tablo oluştu; bu üç ana pazara yapılan ihracat %86 oranında düştü. Rusya, arz açığını Özbekistan, İran ve Azerbaycan’dan sağlanan tedarikle kapatma yoluna giderken, AB’nin Türkiye’nin boşluğunu kolayca telafi etmesi daha zor görünüyor.
KÜRESEL PİYASADA ETKİLERİ HİSSEDİLECEK
Türkiye’deki üretim kaybı yalnızca iç piyasayı etkilemeyecek; küresel sert çekirdekli meyve piyasasında da belirgin etkiler yaratacak. Raporda diğer üretici ülkelerin Türkiye’nin arz açığını kapatmaya yetmeyeceği vurgulanıyor. USDA’ya göre küresel kiraz üretimi 2025/26 sezonunda %10’dan fazla azalarak 4,6 milyon tona gerileyecek; bu gerçekleşirse dünya kiraz üretimi 6 yıl aradan sonra ilk kez düşmüş olacak.
Ayrıca dünya şeftali ve nektarin üretiminin %6 azalarak 23,8 milyon tona gerilemesi bekleniyor. Türkiye’nin yanı sıra Çin, Avrupa Birliği ve ABD’deki düşüşler de bu gerilemeye katkı sağlayacak. Eğer öngörüler gerçekleşirse, küresel şeftali–nektarin üretiminde 5 yıl sonra ilk kez daralma yaşanacak.
