Nöbetçi Eczaneler
İBB Yönetiminde 19 Mart Süreci, Hizmet Sürekliliği ve Mali Strateji
19 Mart 2025’te başlayan hukuki süreç ve ardından gelen görev değişimleri, İBB gibi devasa bir kurumda ciddi bir ‘yönetim krizi riski’ doğurdu. Ama görünen o ki üstesinden gelindi. Ben görevi 2025 yılı Nisan ayında devraldım. İstanbul’un seçilmiş başkanı Sayın Ekrem İmamoğlu ve İBB bürokratlarımız bir yıldır tutuklu; onların eksikliği hissediliyor. Ancak Sayın İmamoğlu’nun kurduğu liyakatli kadrolarla İstanbul’un hizmet maratonu hiç durmadı. Biz, hem Ekrem Başkanımızın hem de İstanbulluların emaneti olan İstanbul’a sahip çıktık ve iki misli çalışmaya devam ettik. 19 Mart sonrası bir ‘duraklama’ beklentisi oluştu, ancak tam tersine bir konsolidasyon yaşandı. Siyasetin getirdiği hukuki incelemeler nedeniyle bazı ihale süreçlerinde bürokratik yavaşlamalar oldu, dosya inceleme süreleri uzadı; yine de İstanbul’un çarkları dönmeye devam etti çünkü belediye 16 milyona hizmet veren bir kurumdur.
Üst Yönetimin Cevabı ve İdari Tedbirler 19 Mart süreci sadece siyasi bir sarsıntı değil, aynı zamanda 16 milyon İstanbulluya hizmet veren devasa bir hizmet çarkının durma riskiyle karşı karşıya bırakılmasıydı. Bu riski minimize etmek için mevcut liyakatli kadroların sürekliliğini sağladık, idari mekanizmaları konsolide ettik ve hizmetlerin aksamaması için yoğun bir koordinasyon kurduk. Hizmet sürekliliğini sağlayacak operasyonel ve denetim mekanizmalarını devreye aldık; üst yönetim tarafından yapılan saha ziyaretleri ve doğrudan takiplerle projelerin ilerleyişini kontrol altında tuttuk.
Mali Durum ve Borç Yönetimi Kurumumuzun finansal borcu 2014’te 2,6 milyar dolar, 2018’de 3,8 milyar dolar ve 2025 sonu itibarıyla 3,3 milyar dolardır. 2014–2025 dönemindeki kur farklarını dikkate almak gerekir. Bu tablo, mali disiplinin bir sonucudur. Pandemi, küresel jeopolitik gerilimler ve ülke ekonomisindeki zorluklara rağmen İBB yatırımlarını sürdürdü, vatandaşlara sosyal destek verdi ve borç ödemelerini gerçekleştirdi. İstanbul’un büyümesi ve nüfus artışı dikkate alınarak titiz, planlı yönetim ilkeleri uygulandı; uzun vadeli plan ve programlar masamızda hazır bulunmaktadır.
Borçlanmayı Yatırıma Dönüştürme Stratejisi İstanbul’un yönetimine geldiğimizde borç stokunu yönetirken öz kaynakları verimli kullanarak finansal sürdürülebilirliği sağladık. İBB, bugün düşük maliyetli dış krediye hızlı erişebilen yerel yönetimlerden biridir. Özellikle raylı sistem yatırımları için temin edilen dış krediler, İstanbul’un küresel piyasalardaki yüksek kredisinin göstergesidir. Eurobond ihraçları ve yeşil finansman modellerine yönelimimiz, mali disiplinden taviz vermeden büyük projeleri yürütüyor olmamızın kanıtıdır. Borç ödemeleri takvimine uygun, şeffaf ve bütçe dengesini koruyacak şekilde gerçekleştirilmektedir. Uluslararası derecelendirme kuruluşlarının raporları da İBB’nin yatırım kapasitesinin doğru finansal mühendislik ve şeffaf yönetim anlayışıyla güçlendiğini teyit etmektedir.
Uluslararası Güven ve Şeffaflık Adımları 19 Mart sürecinin yarattığı siyasi belirsizlik dış piyasalarda duraklama sinyali yaratma riski taşırken, biz akademik disiplin ve şeffaf veri paylaşımı ile bu algıyı tersine çevirdik. Kredi notumuzda olumsuz bir değişiklik olmadı; belediyelerin kredi notunun ülke notunun üstüne çıkamayacağı dikkate alınarak notumuz ülke notu ile paralel kaldı. İlk işimiz uluslararası kredi kuruluşları ve yatırımcılarla açık kart usulü veri paylaşımı başlatmak oldu. Devam eden raylı sistem projelerimizin finansman modellerini koruma altına aldığımızı beyan ettik. 2019’dan beri açılan 6 metro hattı bu süreçte en önemli referansımız oldu. İç ve dış piyasalar borçlanma kabiliyetimizi etkileyebilecek olumsuz bir gelişme yaşanmadığını gösterdi. Meclis onayından geçen ve merkezi yönetim izinleri bulunan projeler için finansman hareket kabiliyetimiz devam ediyor.
Şeffaflık ve Kaynak Dağılımı Yönetimde şeffaflığa önem veriyoruz; bu sadece ihalelerde değil, kaynak dağılımında da uygulanmaktadır. Örneğin bu yıl üniversite öğrencilerine verilen toplam 2 milyar TL’lik destek, 2019’dan bu yana 350 bin çocuğa ulaştırılan 50 milyon litre sütün bütçe içindeki payı ve kaynakları kalem kalem kamuoyuna sunduk. Yönetim anlayışımızda israf değil insan odaklı bütçe önceliği vardır. 5.593 kişiye ödenmeye başlanan ve riskli binaların tahliyesini hızlandıran yaklaşık 375 milyon TL’lik kira desteği buna örnektir; belediyenin mali gücünün yalnızca altyapıya değil, can güvenliğine de aktarıldığını göstermektedir.
Mali İtibarın Korunması 19 Mart sonrasında İstanbul’un mali itibarında kırılma yaşanmasına izin vermedik. Hesap verebilir yönetim modeliyle süreci bir güven tazeleme fırsatına çevirdik. Hizmet önceliğimizdir; hem yatırımları hem de vatandaşlara verilen desteği sürdürdük.
Projelerin Gerçekleşme Oranları ve Hizmet Dökümü Eleştirileri kabul ediyoruz; demokraside eleştiri gereklidir. Ancak 19 Mart’tan sonra hizmetlerde gerileme değil, yatırımlarda devam eden bir tempo söz konusudur. İBB Genel Sekreteri olarak yapımı devam eden hizmet binalarını, tesisleri, altyapı çalışmalarını, metro şantiyelerini bizzat ziyaret ederek kontrol ediyorum. Rakamlar şunu gösteriyor: 2019’dan bu yana 65,1 km uzunluğunda 6 metro hattı açıldı. 19 Mart sürecine rağmen 44,1 km toplam uzunluğa sahip 7 metro şantiyemizde çalışmalar yüksek fiziki gerçekleşme oranıyla devam etmektedir. Bu yıl içinde 17,4 km metro hattı daha açmayı hedefliyoruz. Üsküdar-Samandıra Metro Hattı’nın Samandıra Merkez-Sultanbeyli etabı 19 Mayıs’ta hizmete alınacak; Ümraniye-Ataşehir-Göztepe Metro Hattı yıl sonunda hizmete girecektir.
Kültür, Kamusal Alanlar ve Kent Estetiği Ekrem İmamoğlu yönetimi döneminde himaye altına alınan ve İstanbullulara açılan Müze Gazhane, Bulgur Palas, Botter Apartmanı, Beyoğlu Sineması gibi kültür varlıklarına sahip çıkmaya devam ediyoruz. İBB Miras ile kültür varlıklarını koruyoruz. Kent estetiğini korumak konusundaki kararlılığımız sürüyor; parsel bazlı imar artışlarına izin vermiyoruz. İstanbul’un daha yaşanabilir olması için kamu kurumları ve sivil toplumla iş birliği içindeyiz ve kente zarar verecek yaklaşımların karşısındayız.
Sosyal Destekler, Yurt ve Kütüphane Yatırımları 100 bin üniversite öğrencisine verilen toplam 2 milyar TL tutarındaki destek hesaplarına eksiksiz yatırıldı. 2019’dan beri İstanbul’a 16 öğrenci yurdu ve 57 yeni kütüphane kazandırdık. 19 Mart sonrası hizmetlerin somut örneklerinden biri Şişli’de açtığımız Zübeyde Hanım Kız Öğrenci Yurdu’dur; piyasa değeri 6,5 milyar TL olan bir arsaya yurt açtık. Önceliklerimiz arasında sosyal adalet ve güvenli yaşam hakkı bulunmaktadır. Riskli konutlar tespit edilip güvenli konut üretimi ve yeni yaşam alanları sunmak için modeller geliştiriyoruz. Bu modelleri kısa süre içinde kamuoyuyla paylaşacağız.
Gelecek Yıla Dair Taahhütler En güçlü taahhüdümüz; Ekrem İmamoğlu ve bürokratlarımızı tekrar aramızda görmek ve İstanbullulara birlikte hizmet üretmektir. Bu süreçte adalet tecelli edene kadar durmayacağız; daha çok çalışarak İmamoğlu’nun ve vatandaşların emaneti olan İstanbul’a sahip çıkmaya devam edeceğiz. Yeni açılacak metrolar, kent lokantaları, Yuvamız İstanbul merkezleri, spor tesisleri, yurtlar, restorasyonu devam eden yeni kamusal alanlar ve yaşam vadileri 2026 yılında İstanbulluların hizmetine sunulacaktır. Mali taahhüdümüz ise ‘mali disiplinle kesintisiz hizmet’tir: İstanbul’un her bir kuruşunu en yüksek katma değerle yatırıma dönüştürme kabiliyetini sürdürmeye devam edeceğiz. Kaynak yetersizliği nedeniyle duran tek bir projemiz kalmayacak; uluslararası finans çevrelerinden aldığımız güvenle metro projelerinde kapasite artışları ve teknolojik yenilemeleri tamamlayacağız.
Son Söz Anadolu irfan geleneğinden bir taş ustası hikâyesiyle özetlemek gerekirse: Bizim derdimiz adımızın görünmesi değil, susamış şehre can suyu olmaktır. Özveri ve görünmez emekle atılmayan temeller yarına miras kalmaz. Geçmişten geleceğe bir köprü inşa eden anlayışla, İmamoğlu’nun 2019’dan beri başlattığı hizmet ve yatırımları aynı kararlılıkla sürdüreceğiz. 16 milyon İstanbulluya adil, yeşil ve yaratıcı bir şehir vaat etmeye devam ediyoruz.