Grönland’ın Altında Hareketlenen Toprak: Buz Erimesinin Jeofiziksel Etkileri
Journal of Geophysical Research dergisinde yayımlanan bir araştırmaya göre, Grönland’ın altında yer alan ana kaya, üstteki dev buz tabakasının erimesiyle birlikte üzerindeki baskıyı kaybediyor. Bu durum, Danimarka topraklarının “bükülmesine, sıkışmasına ve gerilmesine” yol açıyor. Sonuç olarak Grönland, yüzeyde yatay olarak genişliyor ve daralıyor; bazı bölgeler esnerken bazıları içe doğru çekiliyor.
Bu jeofiziksel hareket yalnızca günümüz iklim değişikliğiyle sınırlı değil. Yaklaşık 20 bin yıl önce sona eren son Buzul Çağı’ndan bu yana eriyen buz kütleleri de Grönland’ın şekillenmesinde etkili oldu. Dünya’nın en büyük adası olan Grönland, tarih öncesinden bu yana periyodik olarak yükselip daralan bir yapıya sahip. Ancak son yıllarda gözlemlenen hızlanan erime, bu süreci daha belirgin hale getiriyor.
Grönland’ın Geleceği ve Yüzey Hareketleri
“Gelecekte değişkenlik gösterebilir” başlığı altında belirtilen araştırma bulgularına göre, araştırmanın baş yazarı Danjal Longfors Berg, son yıllarda eriyen buzların Grönland’ı dışa doğru ittiğini ve yer yüzeyinde yükselmeye yol açtığını belirtiyor. Ancak bu durumun bazı bölgelerde yüzeyin küçülmesine de neden olduğu açıklanıyor. Berg, bu süreçlerin gelecekte değişkenlik gösterebileceğini vurguluyor.
Grönland çevresindeki 58 GNSS istasyonundan elde edilen verilere göre, ada son 20 yılda her yıl yaklaşık iki santimetre kuzeybatıya doğru hareket ediyor. Bu ölçümler hem bölgedeki tektonik hareketlerin hassas bir göstergesi hem de iklim değişikliğinin fiziksel etkilerinin ölçütü niteliğinde değerlendiriliyor.
Buz Kaybında Üst Üste 28. Yıl
2024 yılında Grönland Buz Tabakası toplamda 90 gigaton (55 + 35) buz kaybetti. Bu rakam, 2013’ten bu yana görülen en düşük yıllık buz kaybı olsa da, Grönland’ın ürettiğinden daha fazla buz kaybettiği üst üste 28. yılı temsil ediyor. Yani buzullar hâlâ alarm veriyor.
Grönland Buz Tabakası, dünya tatlı su kaynaklarının en büyüğü konumunda. Eğer bu buz tabakası tamamen erirse, dünya deniz seviyeleri yaklaşık 7,4 metre yükselebilir. Copernicus verilerine göre, deniz seviyesindeki her bir santimetrelik artış dünya genelinde yaklaşık altı milyon insanı kıyı taşkınlarıyla karşı karşıya bırakıyor.
