Osmangazi Köprüsü 2025 Raporu: Garanti Geçişler Tutulduğu Hâlde Hazine 505 Milyon Dolar Ödeme Yaptı
AKP hükümetinin yap-işlet-devret modeliyle yaptırdığı köprü ve otoyollara ilişkin eleştiriler, garanti geçişlerin gerçekleşmemesi durumunda Hazine tarafından şirketlere yapılan ödemeler nedeniyle yoğunlaşmıştı. Bu kez Osmangazi Köprüsü’nde garanti edilen geçiş sayısı yakalandı, hatta aşıldı; buna rağmen Hazine yine şirkete fazladan ödeme yaptı.
2025 yılı için şirkete garanti edilen 14.600.000 araç geçiş sayısının üzerine çıkılarak 20.732.000 geçiş gerçekleştirildi. Buna rağmen Osmangazi Köprüsü’nün işletme sahibi Otoyol A.Ş.’ye toplam 505 milyon dolar, güncel kur ile yaklaşık 22 milyar lira ödeme yapıldı. Ödemeye ilişkin detayları CHP’li Deniz Yavuzyılmaz açıkladı.
Garanti ödemesi mekanizması ve sözleşme maddeleri
Yavuzyılmaz, yap-işlet-devret modeliyle yapılan Osmangazi Köprüsü’ne aktarılan paranın yalnızca garanti geçişler yüzünden olmadığını belirtti. Sözleşme detaylarına göre; garanti edilen araç geçiş sayısı tutturulamadığı durumda araç geçiş ücretinin %100’ü, garanti sağlandığı durumda ise %60’ı Hazine tarafından şirkete ödeniyor. Yavuzyılmaz’ın aktardığı Sayıştay 2020 Karayolları denetim raporundaki sözleşme tespitinde şu ifadeler yer aldı:
“…dolar bazında başlangıç ücreti olarak belirlenen ücretin yıllar itibariyle Fn = Fox(En/Eo) formülü ile tespit edileceği belirlenmiştir. Formüldeki (En) ve (Eo), ABD tüketici fiyatları endeksini ifade etmektedir. Buna göre, yıllar itibariyle geçiş ücreti, uygulama yılının Ocak ayı endeksi esas alınarak, ABD tüketici fiyatları endeksindeki artışa göre belirlenecektir… Ancak, 22.04.2020 tarihli 3 nolu Zeyilname ile Uygulama Sözleşmesinde değişikliğe gidilerek; 2. İşletme Yarıyılı geçiş ücreti tespitinde esas alınacak ABD tüketici endeksi ve dolar kurunda ilgili yılın Ocak ayı yerine Temmuz ayı dikkate alınmış; böylece 6 ay sonra oluşan ABD tüketici endeksi ve dolar kuru üzerinden geçiş ücreti tekrar belirlenmeye başlanmıştır.”
Bu düzenleme sonucunda sözleşme yılına göre şirkete garanti edilen araç başına başlangıç ücreti 35 Dolar + KDV olarak belirlenmiş; buna ek olarak her yıl ABD Tüketici Fiyat Endeksi’ndeki artış oranı çarpan olarak eklenmektedir. 2026 yılı hesaplamalarına göre Hazine’nin şirkete garanti ettiği araç başına geçiş ücreti KDV dahil 56,5 Dolar olarak hesaplandı. Güncel kur ile bu tutar 2.430 liraya denk gelmektedir. Sürücülerin ödediği 995 liralık köprü geçiş ücreti düşüldüğünde, araç başına geriye kalan 1.435 liralık kısım Hazine tarafından ödenmektedir.
2025 yılı ödemelerinin detayları
Deniz Yavuzyılmaz’ın paylaştığı bilgilere göre; Osmangazi Köprüsü’nün işletme sahibi Otoyol A.Ş., NÖMAYG Grubu (Nurol, Özaltın, Makyol, Astaldi ve Göçay firmalarından oluşan konsorsiyum) tarafından kurulmuştur. 2025 yılında gerçekleşen geçiş sayısı ve Hazine ödemesi şu şekildedir:
- Garanti edilen araç geçiş sayısı: 14.600.000
- Gerçekleşen araç geçiş sayısı: 20.732.000
- Hazinenin şirkete yaptığı garanti ödemesi tutarı: 505 Milyon Dolar (güncel kur ile yaklaşık 22 Milyar Lira)
Yavuzyılmaz, söz konusu ödemelerle ilgili paylaşımında, garanti edilen araç geçiş sayısı tutsa da sözleşme gereği Hazine’nin şirkete yine de ödeme yaptığına dikkat çekti. Özellikle sözleşme hükümleri gereği; garanti sağlanamadığında araç geçiş ücretinin %100’ü, sağlandığında ise %60’ı Hazine tarafından ödendiği vurgulandı.
Sonuç ve kaynaklar
Bu verilere göre Osmangazi Köprüsü’nde 2025 yılında geçiş garantisi tutmasına rağmen Hazine 505 milyon dolar ödeme yaptı. Ödemeye yol açan mekanizma, dolar/TÜFE bağlantılı ücret artış formülü ve sözleşmede yapılan zeyilnameyle değiştirilen hesaplama dönemidir. Konuya ilişkin kaynaklar arasında CİMER başvuruları, Sayıştay denetim raporu ve Osmangazi Geçişi Ücret Tarifesi yer almaktadır.
