Sudan’da Nisan 2023’ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (RSF) arasında süren çatışmalar, özellikle Darfur bölgesindeki Faşir şehrinde ağır insani sonuçlar doğurdu. Kentin büyük bölümü RSF kontrolüne geçerken, on binlerce sivil yerlerinden kaçmak zorunda kaldı ve paylaşılan görüntülerde sivillere yönelik zorla göç ettirme, öldürme ve işkence iddiaları yer aldı.
Türkiye Dışişleri Bakanlığı, durumla ilgili endişelerini dile getirerek Faşir’de yaşananlara ilişkin olarak RSF’nin sivillere karşı işlediği iddia edilen uygulamaları şiddetle kınadı. Ayrıca Arap Birliği tarafından yapılan değerlendirmelerle paralel bir duruş sergilediğini belirtti.
Uluslararası Kurumlar ve Önde Gelen Yetkililerden Açıklamalar
Avrupa Birliği (AB) yetkilileri, Kuzey Darfur’un başkenti Faşir’in RSF tarafından ele geçirilmesinin bölgedeki zaten kötü olan insani koşulları daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulundu. Kaja Kallas ve Hadja Lahbib tarafından yapılan değerlendirmelerde, sivillerin hedef alınmasının kabul edilemez olduğu vurgulandı ve RSF kontrolündeki alanlarda sivillerin korunması gerektiği hatırlatıldı.
AB Dış İlişkiler Servisi (EEAS) açıklamasında, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları ve Cidde Bildirgesi kapsamındaki yükümlülüklerin uygulanmasının önemine dikkat çekildi; gerilimin azaltılması çağrısı yinelendi ve savaş suçları veya insanlığa karşı suçlardan sorumlu tutulabilecek kişilerin hesap vermesi için çabaların desteklendiği bildirildi.
Dünya’dan Gelen Tepkiler ve Bölgesel Çağrılar
Suudi Arabistan, Mısır, Katar ve Arap Birliği gibi bölgesel aktörler Faşir’deki gelişmeleri kınadı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, RSF saldırılarında bildirilen ağır insani ihlaller nedeniyle tepkisini belirtti ve sivillerin korunması ile insani yardımların erişiminin sağlanmasını talep etti. Riyad ayrıca Cidde Bildirisi’nde yer alan taahhütlerin uygulanmasının gerekliliğini vurguladı.
Mısır Dışişleri Bakanlığı, Sudan genelinde derhal insani ateşkes çağrısı yaparak ülkenin birliğine ve toprak bütünlüğüne yönelik her türlü girişimi reddettiğini açıkladı; Mısır, Sudan halkına krizi aşmada destek vermeye devam edeceğini bildirdi. Katar da Faşir’de yaşanan ihlalleri kınayarak sivillerin korunmasının önemine dikkat çekti.
Vurgu ve Beklentiler
Uluslararası toplum, taraflara gerilimi düşürme, sivilleri koruma ve insani yardımların güvenli şekilde ulaştırılması yönünde baskı uygulamaya devam ediyor. Faşir’in kontrolünün el değiştirmesi, çatışmanın niteliğinde bir dönüm noktası olarak nitelendiriliyor ve bölgedeki insani kriz daha da büyüme riski taşıyor.
Hukuki ve insani sorumlulukların yerine getirilmesi, savaş suçları iddialarının soruşturulması ve siyasi çözüm yoluna dönebilmek için taraflar ve uluslararası aktörler arasında yoğun diplomatik çabalar gerekecek.
