Nöbetçi Eczaneler
SGK’den Emekli Maaşlarında Kapsamlı Düzenleme Çalışması: ‘Az Prim, Az Maaş; Çok Prim, Çok Maaş’ Prensibi Üzerine
2008’den sonra aylık bağlama oranlarının düşmesi, çok düşük kök ücretlerde emekli aylığı bağlanmasına yol açınca iktidar en düşük emekli aylığı uygulamasını başlatmış ve kök ücretle arada oluşan farkın Hazine’den karşılanması kararlaştırılmıştı. İlk kez 2019 yılında bin lira olarak uygulanan en düşük emekli aylığı ödemesi, alanların sayısını 1 milyon kişiden yaklaşık 5 milyona kadar çıkardı.
Maaş bağlanma oranlarındaki azalma, zaman içinde en düşük emekli aylığı alanların sayısını artırdı; bazı örneklerde bu sayı 20 bin liraya kadar çıkan kök ücretlerle ilişkilendirildi. Bu durum, az sigorta primi ödeyenle çok ödeyen arasındaki farkı daralttı ve emeklinin düşük maaşlara mahkûm kalmasına neden olan sistemle ilgili eleştirileri artırdı. Eleştiriler neticesinde konuya ilişkin adımlar atılmaya başlandı.
Emekli maaşlarını değiştirecek çalışma başladı
TGRT yayınında konuşan Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal, emekli maaşı sisteminde kapsamlı bir değişime gitmek üzere çalışma başlatıldığını açıkladı. Yapılacak çalışmanın amacı, çalışanların ödediği prim gün sayıları arasındaki farkın emeklilikte alacakları maaşlara yansıtılmasıdır.
Bal, çalışmanın yola çıkış nedenini mevcut sistemin durumuna dair verilerle anlattı. En düşük emekli aylığı alanların sayısının 5 milyona ulaşmasının istenen bir durum olmadığını belirterek, sistemin yukarı doğru kademeli bir yapıya kavuşturulacağını ifade etti. Mevcut durumda sosyal güvenlik sistemi açısından sağlıklı bir görüntü oluşmadığının altını çizen Bal, Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek’in de dikkat çektiği prim-maaş dengesizliğine işaret etti.
Bal, yapılacak yeni düzenleme ile “Az prim ödeyene az maaş, çok prim ödeyene çok maaş” prensibinin uygulanacağını söyledi ve “3600 günle emekli olanla, 9000 gün BAĞ-KUR primi ödeyerek emekli olan vatandaşın aynı maaşı alması büyük bir adaletsizlik” değerlendirmesinde bulundu. Ayrıca, açlık sınırının çok altında kalarak eleştirilere neden olan en düşük emekli maaşının 20 bin lira sınırının altında kalmaması gerektiğini vurguladı.
SGK harekete geçti
Bal, 11-12 bin lira seviyelerinde kalan kök maaşlarının yapılan gelir desteğiyle 20 bin liraya çıkarılmasının sistemin sürdürülebilirliği açısından şart olduğunu belirtti. 2008 sonrası düşürülen aylık bağlama oranlarının hak kaybına yol açtığını söyleyen Bal, durumu şu örnekle açıkladı: “1999 öncesinde 10 bin lira maaşla çalışırken yaklaşık 7 bin lira emekli maaşı alabiliyordunuz. 2008 sonrasında ise 10 bin lira maaşla çalışıp emekli olduğunuzda 3.500 lira emekli maaşı bağlanır hale geldi. Çünkü aylık bağlama oranı ciddi şekilde düşürüldü.”
Gelinen noktada Türkiye geneli emekli maaşı ortalamasının 25 bin liranın altında kaldığına dikkat çeken Bal, maaşları düzenleyecek çalışmanın SGK bünyesinde yürütüldüğünü ve yakın zamanda kamuoyuna açıklanmasının beklendiğini söyledi. Bal, “Bence iyi ve hakkaniyetli bir düzenleme gelecek. En kritik konu, mevcut 20 bin liralık en düşük emekli maaşının altına düşülmemesi” değerlendirmesinde bulundu.
