İktidarın ‘17 milyon emekli’ Söylemine Uzman Yorumu
İktidarın sıkça dile getirdiği “17 milyon emekli” ifadesi, konunun uzmanı tarafından teknik açıdan yanıltıcı bulundu. Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun’un paylaştığı verilere göre, kendi primini ödeyerek emekli olmuş gerçek emekli sayısı yalnızca 12.239.971’dir. Geriye kalan milyonlarca kişi ise emekli değil; hak sahibi sıfatıyla dul ve yetim aylığı alanlardan oluşmaktadır.
Emekli Sayılarının Kapsamı ve Yanıltıcı Gruplar
Erdursun, emekli sayıları açıklanırken genellikle şu grupların aynı sepete konulduğunu belirtti:
- Malullük aylığı alanlar
- Vazife malullüğü aylığı alanlar
- Sürekli iş göremezlik geliri alanlar
- İş göremezlik ölüm geliri alanlar
- Sürekli iş göremezlik ölüm geliri alanlar
Bu aylıkların hiçbirinin klasik anlamda emekli aylığı olmadığı vurgulandı. Ayrıca bu gelirlerin daha düşük olduğu, şartlı verildiği ve belirli durumlarda tamamen kesilebildiği ifade edildi.
Dul ve Yetim Aylıkları: Emekli Aylığı Değil, Ölüm Yardımı Niteliğinde
Dul ve yetim aylıkları bir “emekli aylığı” değil; ölüm aylığı ve yardım niteliği taşımaktadır. Bu aylıklar, evlenme, belirli yaş sınırlarına ulaşma veya sigortalı bir işe girme gibi durumlarda anında kesilebilmektedir.
20 Bin Lira Düzenlemesi Ocak Ayına Yetişmedi
Meclis’te kabul edilen ve en düşük emekli aylığını 20 bin liraya çıkaran düzenleme, yasal ve teknik işlemler nedeniyle Ocak ayı maaşlarına yetişmedi. Sonuç olarak milyonlarca emekli, Ocak ayında (doların 43 TL, altının 6.500 TL’yi aştığı dönemde) 16.881 TL ile hayatta kalmaya çalıştı.
Zam Farkı ve Tamamlama Ödemeleri Ne Zaman Yatacak?
Yasal ve teknik süreçlerin tamamlanamaması nedeniyle 20 bin liraya tamamlama ödemeleri ile Ocak ayına ait farklar ancak Şubat ayında hesaplara yatırılacaktır.
Dul ve Yetim Aylıkları Ne Kadar?
Özgür Erdursun, 20 bin liralık taban aylık düzenlemesinin dul ve yetimlerin hesabına doğrudan bir iyileşme getirmediğine dikkat çekti. Erdursun’a göre şu tahmini tutarlar paylaşılmıştır:
- Sadece Eş (%75) — %75 hisse ile 15.000 TL
- Eş ve Çalışan Çocuklar (%50) — %50 hisse ile 10.000 TL
- Yetim Çocuk (%25) — %25 hisse ile 5.000 TL
Toplumsal Değerler ve Politika Tutarsızlığına Dikkat
Erdursun yazısını şu vurgu ve çağrıyla sonlandırdı: Ülkemizin örf, adet, gelenek ve toplumsal yapısında yalnız kalan kadınlar, yetim kız ve erkek çocuklar korunması gereken gruplar olarak görülmüştür. Mevcut uygulamalar ise bu grupların en düşük gelir seviyesinde bırakıldığını göstermektedir. Bu nedenle emekli sayıları açıklanırken kategoriler net biçimde ayrılmalı, dul ve yetim aylıkları ayrı başlıkta değerlendirilmelidir. Ayrıca bu kesime yönelik özel iyileştirme düzenlemeleri yapılması gerektiği belirtildi.
