Damar tıkanıklığına karşı ne yapılabilir?

Dr. Ayşegül Çoruhlu: Longevity Eşliğinde Damar Sağlığını Korumak

Biyokimya uzmanı Dr. Ayşegül Çoruhlu, sağlıklı ve uzun yaşam (longevity) bağlamında damar sağlığını koruma yollarını anlattı. Simge Fıstıkoğlu’nun sorularını yanıtlayan Çoruhlu, bu haftaki açıklamalarında kalp hastalarının kontrollerini aksatmaması gerektiğini, damar esnekliğini artıran besin ve takviyeleri, risk gruplarını ve bazı geleneksel ürünlerin rolünü değerlendirdi.

Kalp Hastaları Kontrollerini Aksatmamalı

Damarlar olmadan vücutta kan ve oksijen dolaşımı sağlanamaz. Genelde kalp hastalıkları denince büyük damarlardaki sorunlar akla gelir, ancak küçük damarların da sorunları olabilir. Kalp krizi gibi ölümcül sonuçlar ortaya çıkabileceği için böyle bir risk varsa konuyla ilgilenmek gerekir. Biyokimya parametreleri, kilo, aile öyküsü, daha önce yaşanan sendromlar ve kalple ilgili sorunlar var ise mutlaka doktor kontrolü şarttır.

Damar Daralmaları Zamanla Oluşur

İleri yaşta, örneğin 60’lı yaşlarda anjiyoya girildiğinde tıkanıklık görülüp kardiyolog ilaç ve kan sulandırıcı verebilir. Bu durumda darlık zaten tespit edilmiştir ve sorun daha belirgindir; egzersizde ya da göğüs belirtileriyle hissedilir. Gençlerde ise damar darlıkları genellikle zaman içinde geliştiği için daha az fark edilir. Damar sertliği ve darlıklar bir süreç sonucunda oluşur.

Kan Akışını İyileştiren Molekül: Arjinin

Arjinin (arginin), vücutta bulunan bir aminoasittir ve damarların elastikiyetini artırarak kan akışını iyileştirir. Takviye halinde de bulunur; zaman zaman erkek multivitaminleri ve performans ürünlerinin içinde yer alır. Eğer kalp ve damarlarla ilgili belirgin bir sorununuz yoksa, gelecekte kardiyolojik veya kan dolaşımı riski olma ihtimalini azaltmak için arjinin gibi destekler düşünülebilir.

Pancarın Gücü

Mor sebzeler, özellikle haşlanmış pancar ve pancar suyu içerisindeki bazı ön maddeler aracılığıyla arjinin yollarını etkileyebilir. Bu maddeler damar esnekliğini destekleyerek kanın daha rahat akmasını sağlar. Damar sertliği varsa bu maddelerin etkisi kısıtlıdır; sertleşmiş damar, esnemeyi sağlayamayabilir. Sağlıklı damar esnekliği, kanın uygun şekilde dolaşımını sürdürebilmesi için önemlidir.

Erkeklerde Cinsel Sağlığa Etkileri

Menopoz sonrası veya genetik olarak kadınlar da erkekler kadar kardiyovasküler risk altında olabilir; ancak ani kalp krizleri erkeklerle daha sık ilişkilendirildiği için bu konu erkeklerde daha çok gündeme gelebilir. Arjinin ve pancar suyu gibi yaklaşımlar sporda kası besleyen damarı genişletip kas gelişimini kolaylaştırabilir, tansiyonu kontrol etmeye yardımcı olabilir ve damar esnekliğini destekleyebilir. Ereksiyon disfonksiyonu için kullanılan bazı ilaçların da temelinde damarları esneten mekanizmalar bulunur.

Ani Kalp Krizleri Durduk Yere Olmaz

Damar sertliğinde (ateroskleroz) performans düşer; yürürken zorlanma, nefes darlığı gibi belirtiler ortaya çıkabilir. Normal durumdayken ani bir efor istenildiğinde nabız artar, nefes darlığı hissedilir; buna damarların esnememesi neden olur. Bu tür belirtiler damar performansının azaldığını gösterir.

Kimler Risk Grubunda?

Hiçbir şikâyeti olmadığını söyleyen kişilerde bile risk değerlendirmesi yapmak gerekir. Ailede (dayı, baba, amca gibi) kalp hastalığı, tansiyon sorunu veya stent takılması gibi öyküler varsa risk yüksektir. Kiloda hafif artışlar, karaciğer yağlanması, yüksek trigliserid gibi bulgular da riski artırır. En basit ve kritik noktalardan biri HDL (iyi kolesterol) düzeyidir; HDL 40 ve altı ise kardiyovasküler risk daha yüksektir. Daha yüksek HDL seviyeleri rahatlatıcı olabilir, ancak nihai değerlendirmeyi doktor yapmalıdır.

Nattokinaz ve Önemi

Görünürde her şey iyi olsa da riski azaltmak için bazı geleneksel yaklaşımlar mevcuttur. Japon mutfağında yer alan Natto adlı fermente soya fasulyesinden elde edilen nattokinaz enzimi bunlardan biridir. Bacillus türü bakterilerle fermente edilen Natto, nattokinaz enzimi üreten bir dış ürün ortaya çıkarır. Enzimler, vücudun bazı yollarını hızlandırma veya dengeleme yeteneğine sahiptir. Nattokinaz, fibrin yolağıyla ilgili dengenin korunmasına katkıda bulunarak fibrin birikimini kontrol eden mekanizmaları destekleyen maddelerden biridir.

Riski Azaltma Yolu

Nattokinaz alınca aniden güçlü bir kan sulandırma etkisi beklenmemelidir; bu bitkisel ve enzimatik bir üründür. Uzun dönemde fayda sağladığını gösteren çalışmalar mevcuttur ve kardiyovasküler risklerin azaltılmasında, damar korumasında klinik kullanım alanı giderek artmaktadır. Aspirin gibi ilaçların mideye olumsuz etkileri olabileceği dikkate alındığında, nattokinaz daha güvenli bir alternatif arayışı içinde olan kişiler için araştırılan bir seçenektir. Ancak var olan ilaçlarınız (örneğin bir kardiyologun verdiği kan sulandırıcılar veya kolesterol ilaçları) varsa bunların yerine ya da ekine nattokinaz kullanmadan önce doktorunuza danışmanız gerekir.

Dr. Çoruhlu, özellikle aile öyküsü, düşük HDL, hafif kilolu olmak veya karaciğer yağlanması gibi risk faktörleri bulunan kişilerin, damarlarını desteklemek amacıyla zarar riskini en aza indiren yaklaşımları (beslenme, arjinin içeren besinler veya nattokinaz benzeri ürünler) değerlendirebileceğini belirtti. Tedavi ve koruma stratejilerinin kişiye özel belirlenmesi için doktor kontrolü vurgulandı.