SKA-Low, Çölün Ortasında Kozmik Keşfe Başladı
Batı Avustralya’daki çölde inşası süren devasa radyo teleskobu SKA-Low, planlanan anten sayısının henüz yüzde 1’ine bile ulaşmadan milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki galaksileri görüntülemeyi başardı. Yapay zeka destekli uluslararası proje, evrenin ilk bir milyar yılındaki karanlık noktaları aydınlatmaya hazırlanıyor.
Kurulum ve İlk Gözlemler
Avustralya’nın radyo kirliliğinden uzak Inyarrimanha Ilgari Bundara bölgesinde kurulan SKA-Low radyo teleskobu, henüz yapım aşamasında olmasına rağmen gökyüzünü taramaya başladı. SKA Gözlemevi liderliğinde yürütülen projede planlanan 131.072 antenin yalnızca 1.024 adedi birbirine bağlandı. Sistemin yüzde 1’inden azı aktif olmasına karşın uzayın derinliklerindeki 85 parlak galaksi başarıyla görüntülendi.
Teknik Detaylar ve İş Birlikleri
Avustralya Ulusal Bilim Ajansı ve bölgenin geleneksel sahipleri olan Wajarri Yamaji halkının iş birliğiyle yürütülen projede, iki metre yüksekliğindeki ağaç benzeri metal antenler kullanılıyor. Bu antenlerin yakaladığı zayıf sinyaller, interferometri tekniğiyle birleştirilerek devasa bir teleskop gücü yaratıyor.
Projenin Hedefleri
Teleskobun tamamlandığında 512 istasyondan oluşması ve 74 kilometrelik bir alana yayılması hedefleniyor. 50 ile 350 megahertz frekans aralığında çalışacak sistem, Big Bang’den sonraki ilk bir milyar yılda evrenin nasıl şekillendiğini araştıracak. Uzmanlar, teleskobun tamamlanmasıyla aynı gökyüzü kesitinde 600 bin galaksinin gözlemlenebileceğini belirtiyor.
SKA-Mid ile Eş Zamanlı Gelişim
Projenin diğer ayağı olan SKA-Mid teleskobu ise Güney Afrika’nın Karoo bölgesinde eş zamanlı olarak inşa ediliyor. İki dev sistem birleştiğinde dünyanın en karmaşık radyo astronomi yapısı oluşturulacak.
Bilim İnsanlarının Açıklamaları
Elde edilen ilk görüntünün ardından SKA-Low Devreye Alma Baş Bilim İnsanı George Heald, “Görüntünün kalitesi, teleskobun bu kadar erken bir aşaması için beklediğimizin bile ötesindeydi” diyerek gözlemlenen parlak galaksilerin yalnızca buzdağının görünen kısmı olduğunu belirtti. SKAO Genel Direktörü Philip Diamond ise, “Sistemin bir bütün olarak çalıştığını ve daha fazla istasyon ile anten devreye girdikçe görüntülerin daha da gelişeceğini görüyoruz.” SKA-Low Teleskop Direktörü Sarah Pearce de bu başarıya ulaşmanın onlarca yıllık uluslararası iş birliği gerektirdiğine dikkat çekti.
