Nöbetçi Eczaneler
Çocuklarda Antibiyotik Kullanımı: Ne Zaman Gerekir, Nelere Dikkat Edilmeli?
Yıllardır çocuklarda ve tüm yaş gruplarında antibiyotik kullanımı oldukça yaygın. Ebeveynler, çocukları grip, ateş, soğuk algınlığı veya boğaz ağrısı yaşadıklarında sıkça hemen antibiyotik başvurusunda bulunuyor. Oysa bilinçsiz antibiyotik kullanımının hem kişisel hem de toplum sağlığına zarar verdiğini vurgulayan Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Seyhan Perihan Çobanoğlu Saf, bu ilaçların çocuklarda ne zaman kullanılması gerektiğini anlattı.
Bilinçsiz kullanım organlara zarar verir
Gereksiz ilaç kullanımı karaciğer ve böbrekler için ekstra yük oluşturur ve bu organların erken yıpranmasına yol açar. Antibiyotikler zararlı ya da yararlı ayrımı yapmadan tüm bakterileri yok edebilir; bu durum mikrobiyomun zarar görmesine (iyi bakterilerin yok olmasına) neden olur. En önemli sonuç ise antibiyotik direncidir. Yeni antibiyotiklerin geliştirilmesinin temel nedeni de önceki ilaçların direnç nedeniyle etkisiz hâle gelmesidir. Bakteriler sandığımız kadar basit değildir ve dirençle mücadele giderek zorlaşmaktadır.
Gereksiz kullanım neden fazla?
Bunun başlıca nedenleri, antibiyotiklerin ‘güçlü’ olduğu algısı ve ailelerin sabırsızlığıdır. Ailelerin çocukların iyileşme sürecini beklememesi gereksiz antibiyotik kullanımına yol açar. Halbuki viral enfeksiyonlar çoğunlukla 48–72 saat içinde destek tedavilerle iyileşir. Antibiyotik bu süreçte kullanıldığında, iyileşme ilaca bağlanır ve yanlış kullanım alışkanlığı tekrar eder.
Her enfeksiyonu tedavi etmez
Antibiyotikler, modern tıbbı köklü biçimde değiştirerek insan ömrünü 25–30 yıl uzatan en önemli keşiflerden biridir.
Ancak yalnızca bakteri kaynaklı enfeksiyonlarda etkilidir; virüs, parazit veya mantar kaynaklı hastalıklarda işe yaramaz. Bu nedenle her enfeksiyon antibiyotikle tedavi edilmez.
AKLINIZDA BULUNSUN
Soğuk algınlığı ve grip için hangi ilaçlar alınabilir?
Bu hastalıklar çocuklarda en sık görülen enfeksiyonlardır. Çoğu vaka viral kaynaklıdır ve antibiyotik kullanımı gerekmez. Influenza gibi bazı özel virüslerin tedavisi ayrı bir durumdur; burada kullanılan ilaçlar antibiyotik değil, antiviral ilaçlardır.
İyileşmeyi hızlandırma yolları
Bol sıvı almak ve yeterli istirahat, bu hastalıkların iyileşme sürecinde en önemli desteklerdir.
Burnun serum fizyolojikle temizlenip açık tutulması, sekonder bakteriyel enfeksiyonları önlemek açısından etkilidir. Ateş durumunda ortam ısısının düşürülmesi, ılık suyla pansuman yapılması, kıyafetlerin çıkarılması ve gerekirse ateş düşürücü desteği sağlanması önerilir.
ÇOCUK SAĞLIĞI
Bu hastalıklar için uygundur
Tedaviye ne zaman başlamak gerekir?
Antibiyotik kullanımının ilk şartı enfeksiyonun bakteriyel olmasıdır. Klinik pratikte iki durum sık görülür: İlkinde hasta başvuru anında bakteriyel enfeksiyon bulguları gösterir ve tetkiklerle doğrulandığında antibiyotik tedavisine hemen başlanır.
İkincisinde ise hasta tamamen viral bir enfeksiyon tablosuyla değerlendirilir ve destek tedavilerle izlenir. Ancak 3–4 gün içinde iyileşme yerine kötüleşme olursa, bağışıklık sisteminin virüsle mücadele sırasında zayıflaması sonucu sekonder bakteriyel enfeksiyon gelişebilir ve bu durumda antibiyotik gerekir. Bugün viral olan bir enfeksiyonun yarın bakteriyel hâle gelmesi mümkündür ve bu süreç öngörülemez. Bu nedenle bakteriyel enfeksiyon bulgusu yokken antibiyotik başlamak gereksizdir.