Çocuk Vakfı’ndan kanun teklifi uyarısı
Çocuk Vakfı, TBMM Adalet Komisyonu’nda kabul edilen “Çocuk Koruma Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi”ne ilişkin ciddi kaygılar dile getirdi. Vakıf, teklifin bütüncül bir yaklaşımdan uzak hazırlandığını belirterek çocuk odaklı koruma ve rehabilitasyon önlemlerinin ihmal edildiğini vurguladı.
Temel eleştiriler
Vakıf açıklamasında, hazırlık sürecinde “suça sürüklenen çocuk”ların görüşlerinin alınmadığı, teklifin çocuk hakları ve “0-18 yaş çocuk” anlayışıyla çeliştiği ve “çocuğun yararının önceliği” ilkesine uygun olmadığı belirtildi. Ayrıca teklifin, çocuk adaletinde alternatif çözümler yerine cezaların artırılmasını odağa aldığı ifade edildi.
Danışma kurulu görüşleri
Vakfın bilgi notunda danışma kurulu üyelerinin değerlendirmelerine de yer verildi. Üyeler, teklifin cezaları hedef aldığı ancak koruyucu, önleyici ve iyileştirici mekanizmaları zayıf bıraktığını kaydetti.
Uzman önerileri
Dr. Alaattin Aslan: Teklifin ceza boyutuna müdahale ettiğini, fakat sistemin koruma, önleme ve rehabilitasyon ayağının güçlendirilmesi gerektiğini vurguladı. Aslan, ceza uygulamalarının infaz sırasında ve sonrasında çocuklara mesleki eğitim, spor, sanat ve topluma hizmet programları sunarak topluma kazandırma hedefiyle desteklenmesi gerektiğini belirtti.
Dr. Deniz Yüceer: Çocuk suçluluğunun gelişimsel, psikolojik, ailevi, eğitsel ve sosyoekonomik etkenlerin etkileşimiyle ortaya çıktığını, bu yüzden yalnızca cezaların artırılmasının yetersiz kalacağını söyledi. Erken dönemde sosyal-duygusal becerileri güçlendiren eğitimler, ebeveyn eğitimleri, psikososyal destek ve okul-aile-sosyal hizmet işbirliğinin sistematik hale getirilmesinin önemine dikkat çekti. Ayrıca çocuk adaletinde görev alan paydaşların çocuk gelişimi ve hakları konusunda düzenli hizmet içi eğitime tabi tutulmasının gerektiğini ifade etti.
Dr. İbrahim Kıbrıs: Sürekli suç işleyen çocukların aile ve çevrelerinden uzaklaştırılarak, devletin geliştireceği uyumlu ve uygulamaya dönük programlarla ıslah edilmesi gerektiğini; bu süreçte aile yakınlarının da eğitilmesini önerdi.
Teklifte öne çıkan düzenlemeler
- “Suça sürüklenen çocuk” ifadesi, “adli süreçteki çocuk” olarak değiştiriliyor.
- Suça sürüklenen çocuklar için öngörülen cezalar artırılıyor.
- 15-18 yaş grubundaki bazı çocukların bazı suçlarda yetişkin muamelesi görmesinin önü açılıyor.
- Hapis cezası almış çocukların çocuk kapalı infaz kurumlarında kalması kural; çocuk eğitimevlerinde kalmaları ise istisna hâline geliyor.
- Akıl hastalığı veya bağımlılık nedeniyle kendisi veya başkaları için tehlike oluşturan çocuklara yönelik acil korunma kararı ile ilgili düzenleme getiriliyor.
- Sosyal inceleme raporunun zorunlu hale getirilmesi öngörülüyor.
Vakıf talebi
Çocuk Vakfı, teklifin mevcut haliyle sorunları çözmeyeceğini, çocuk koruma ve adalet sistemlerinin çocuk hakları temelinde kapsamlı bir reforma tabi tutulmasının şart olduğunu belirterek teklifin geri çekilmesini talep etti.
