SATINALMA GÜCÜ PARİTESİ (SGP) 2024 SONUÇLARI: TÜRKİYE AB ORTALAMASININ GERİSİNDE
Ekonomi çevreleri ve vatandaşların yakından izlediği Satınalma Gücü Paritesi (SGP) verileri, ülkelerin ekonomik büyüklüklerini ve vatandaşların alım gücünü uluslararası standartlarda karşılaştırma imkânı sunuyor. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından paylaşılan 2024 verileri, ülkemizin Avrupa ülkeleri arasındaki konumunu açıkça gösteriyor.
SGP NEDİR VE NEDEN ÖNEMLİ?
Satınalma gücü paritesi (SGP), tanımlanmış standart bir mal ve hizmet sepetinin farklı ülkelerdeki fiyat oranı olarak hesaplanır. Bu yaklaşım, ülkeler arasındaki fiyat düzeyi farklılıklarını gidererek uluslararası karşılaştırmalarda para birimlerinden bağımsız “gerçek fiyat” ve “hacim” karşılaştırmalarını mümkün kılar.
TÜRKİYE’NİN KİŞİ BAŞINA GSYH ENDEKSİ: AB ORTALAMASININ YÜZDE 28 ALTINDA
Avrupa Birliği İstatistik Ofisi (Eurostat) verilerine göre, 27 Avrupa Birliği ülkesinin ortalama kişi başına gayrisafi yurt içi hasıla (GSYH) endeksi 100 kabul edilmektedir. 2024 sonuçlarına göre bu değer Türkiye için 72 olarak gerçekleşti. Bu durum, Türkiye’nin kişi başına düşen milli gelirin satınalma gücüne göre AB ortalamasının yüzde 28 altında olduğunu gösteriyor.
Araştırma hangi ülkeleri kapsıyor?
Eurostat ve TÜİK iş birliğiyle yürütülen karşılaştırma çalışması toplam 36 ülkeyi kapsıyor. Araştırma kapsamındaki ülke grupları şunlardır:
- 27 Avrupa Birliği (AB) üyesi ülke
- 3 Avrupa Serbest Ticaret Birliği (EFTA) ülkesi: İsviçre, İzlanda ve Norveç
- 6 aday ülke: Türkiye, Kuzey Makedonya, Karadağ, Sırbistan, Arnavutluk ve Bosna-Hersek
Zirvede Lüksemburg, sondaysa Bosna-Hersek
36 ülke arasında SGP’ye göre kişi başına GSYH endeksi incelendiğinde gelir dağılımındaki farklar öne çıkıyor.
- En yüksek ülke: 245 endeks puanı ile Lüksemburg. Lüksemburg, AB ortalamasının yüzde 145 üzerinde yer aldı.
- En düşük ülke: 35 endeks puanı ile Bosna-Hersek. Bosna-Hersek, AB ortalamasının yüzde 65 altında kaldı.
TÜRKİYE 36 ÜLKE ARASINDA KAÇINCI SIRADA?
Araştırma sıralamasına göre Türkiye, SGP’ye göre kişi başına GSYH endeksi sıralamasında 36 ülke arasında 28. sırada yer aldı. Türkiye, aday ülke grubundaki diğer ülkelere kıyasla daha yüksek bir endeks puanına sahip olsa da AB ortalamasını yakalayamadı.
VATANDAŞIN GERÇEK REFAH DÜZEYİ: FİİLİ BİREYSEL TÜKETİM ENDEKSİ
Ekonomistler, ülkelerin gelişmişlik düzeylerini karşılaştırmak için kişi başına GSYH verisini temel alırken, tüketicilerin göreli refah düzeylerini karşılaştırmada “Kişi Başına Fiili Bireysel Tüketim” endeksini daha uygun görüyorlar. Fiili bireysel tüketim; tüketicilerin doğrudan satın aldığı mal ve hizmetlere ek olarak devlet veya kar amacı gütmeyen kuruluşlar tarafından sağlanan eğitim ve sağlık gibi hizmetleri de kapsıyor.
TÜKETİM ENDEKSİNDE TÜRKİYE’NİN DURUMU: AB’NİN YÜZDE 29 ALTINDA
TÜİK verilerine göre, 27 AB ülkesinin kişi başına fiili bireysel tüketim ortalaması 100 iken Türkiye için bu değer 71 olarak hesaplandı. Bu sonuç, Türkiye’deki tüketicilerin refah düzeyinin AB ortalamasının yüzde 29 altında kaldığını gösteriyor. Kişi başına fiili bireysel tüketim değerlerinde de sıralamanın uç noktaları değişmedi:
- En yüksek refah: 146 endeks puanı ile Lüksemburg
- En düşük refah: 42 endeks puanı ile Bosna-Hersek
