Burun tıkanıklığı: nefes kalitesini bozan yaygın bir sorun
Burun tıkanıklığı; basit bir soğuk algınlığı, nezle veya üst solunum yolu enfeksiyonları gibi geçici nedenlerle ortaya çıkabildiği gibi, burun yapısındaki bozukluklar veya bazı alerjenlerle de gelişebilir. Kulak Burun Boğaz Uzmanı Prof. Dr. Esra Eryaman Yel, sağlıklı nefes almaya engel olan ve yaşam kalitesini bozan bu sorunun uzun sürmesi halinde önemli sağlık sorunlarına yol açabileceğini belirterek şu bilgileri paylaştı.
Doğru nefes: Burundan alınır
Doğru nefes alıyor musunuz? Doğru nefes burundan alınır. Burundan sorunsuz nefes alabilmek tüm vücudun iyi oksijenlenmesini sağlar. Burundan solunan hava; burun eti gibi anatomik yapılar, sümük ve gözyaşı gibi salgılar sayesinde yavaşlatılarak, nemlendirilerek, ısıtılarak ve yabancı partiküllerden temizlenerek nefes borusu ve akciğerlere ulaşır.
Burun tıkanıklığının yol açabilecekleri
Nelere yol açar? Burun tıkanıklığı nedeniyle sinüzit, boğaz ve orta kulak enfeksiyonları gibi sorunların yanı sıra horlama, uyku bozuklukları, uyku apnesi ve kalp-damar hastalıkları gelişebilir. Uyku sırasında oluşan nefes durmaları vücuttaki oksijen seviyesinin düşmesine neden olur. Düşük oksijen, kalbin daha fazla çalışmasına yol açarak zamanla kalp ritim bozuklukları ve yüksek tansiyon riskini artırır. Uzun vadede bu durum kalp hastalıkları, kalp krizi ve damar problemlerine zemin hazırlayabilir.
Burun tıkanıklığı nedeniyle solunum zorla ve ağızdan yapılır; bu da akciğerlerin yeterli ve dengeli hava almasını engeller. Uyku sırasında artan emme basıncı, solunum yollarında daralmaya ve hava akışının kesilmesine neden olur. Bu durum akciğerlerin oksijenlenmesini bozarak nefes darlığı, yüzeysel solunum ve kalitesiz uykuya yol açar.
Alerjilere dikkat
ALERJİLERE DİKKAT! Burun tıkanıklığında en sık rastlanılan etken alerjidir. Ağaç, çayır ve yabani ot polenleri; ev tozu olarak bilinen çeşitli akar türleri; küfler; hamamböceği; kedi ve köpek döküntüleri ve salgıları başlıca duyarlılık yapan alerjenlerdir. Mevsimsel polen alerjilerinde alerjenlerle karşılaşıldığında hapşırık, sulu akıntı ve burun tıkanıklığı şikâyetleri oluşur. Tüm yıl boyunca devam eden ev tozu alerjisinde ise daha çok geniz akıntısı ve kronik burun tıkanıklığı şikâyetleri görülür.
Yapısal nedenler: Eğrilik ve burun eti büyümesi
Eğrilik de bir neden Burun tıkanıklığında bir diğer etken, burun kemiği eğriliği (septum deviasyonu) ve burun eti büyümesi (alt konka hipertrofisi)dir. Hastalar bunu genellikle “deviasyonum var”, “burun kemiğim eğri” veya “burun etim şişmiş” şeklinde tarif eder. Septum, burun boşluğunu ikiye bölen kıkırdak ve kemikten oluşan bir yapıdır. Doğuştan veya travmaya bağlı olarak S şeklinde ya da bir tarafa doğru eğri olabilir; buna septum deviasyonu denir. Burundan nefes almayı önemli ölçüde azalttığında ameliyatla tedavi edilir. Bazen burun içinde kanama, kabuklanma, kuruma ve koku kaybına da yol açabilir.
Burun eti ile geniz eti aynı şey değil Burun etleri, burnun yan duvarlarında önden arkaya doğru uzanan parmaksı organlardır. Bunları çocukluk döneminde geniz bölgesinde bulunan geniz etinden ayırmak gerekir; çünkü birbirinden farklıdır. Burun kemiği eğriliğine veya bazı enfeksiyonlara bağlı olarak büyüyebilirler ve büyümeleri burun tıkanıklığına neden olur. Radyofrekans ile dokuya hasar vermeden küçültme işlemi yapılabilir. Burun içi ameliyatları sırasında gereksiz doku alınmamalıdır; aksi takdirde pis kokulu akıntı, kabuklanma, kronik enfeksiyon ve kalıcı burun tıkanıklığı gibi geri dönüşümü zor sorunlar gelişebilir.
Tedavi ve cerrahi yaklaşımlar
KULAK BURUN BOĞAZ SAĞLIĞI
Nasıl tedavi edilmeli? Burun tıkanıklığına yol açan etkenler tedavi edilerek ve yumuşak damağa yönelik bazı cerrahi girişimlerle sorun çözülebilir. Böylelikle yükselen oksijen seviyesiyle rahat ve derin bir uykunun yanı sıra genel sağlıkta da iyileşme sağlanır.
Horlama ve uyku apnesi
Horlama ciddi sorunların habercisi olabilir Burnunda tıkanıklık olan bir kişi ağzı açık uyur. Bu sırada yumuşak damak, dil kökü ve küçük dil gibi bölgelerin titreşmesiyle horlama ortaya çıkar. Tıkanıklık arttıkça akciğer aynı miktardaki havayı güçlü bir emme çabasıyla çekmeye çalışır. Bu emme basıncı, boğazın yumuşak bölgelerinde zamanla sarkma ve tıkanmaya neden olur. Kişi uyurken bu tıkanıklığı yenmek için solunum çabası gösterir; bu durum devam ederse apne denilen uykuda belli aralıklarla nefes durmaları meydana gelir. Sonuç olarak vücuttaki oksijen seviyesi düşer ve kalp-damar hastalıkları gelişebilir.
Estetik gereklilik ve fonksiyonel düzelme
Burun estetiği de gerekli mi? Burundan nefes alma sorunu olanlarda burnun dış yüzünde de bozulma ve eğrilik görülebilir. Çocuklukta burun üzerine düşme veya darbe sonucu gelişme noktaları hasar görüp burun dış görünümü şekilsiz, deforme veya eğri oluşabilir. Erişkinlerde de düşme, çarpma veya darbe sonrası burun eğrilebilir. Bu tür şekil bozukluklarında burnun dış görüntüsünü düzeltmeden nefes alma sorunu tam olarak çözülemez. Burun estetiği (rinoplasti) ayrıca hastanın estetik kaygılarını gidermek için de işlevsel ameliyatlara eklenebilir. Daha iyi nefes alabilmek için burun içi eğriliği operasyonu uygulanırken hastanın isteğine bağlı veya fonksiyonel ihtiyaç doğrultusunda rinoplasti yapılabilir.
