İllere ve Sektörlere Göre Asgari Ücret Modeli Üzerine Çalışmalar Sürüyor
Asgari ücrete ilişkin, iş dünyasının zaman zaman gündeme getirdiği “bölgesel uygulanması” önerisi iktidarın gündeminde yer alıyor. İktidar, iş gücü piyasasının mevcut ihtiyaçlarını ve üretim dengelerini merkeze alan farklı bir asgari ücret sistemi üzerinde çalışma başlattı. Sabah gazetesinin haberine göre yürütülen çalışmalarda iller arasındaki ekonomik koşul farklılıkları ile çeşitli sektörlerin maliyet yapıları dikkate alınıyor. Bu çerçevede “sektörel ve bölgesel asgari ücret” modeli değerlendirmeye alındı.
MALİYETLERE GÖRE ALTERNATİF MODELLER
Hazırlanan taslak düzenlemeyle çalışanların alım gücünün korunması, istihdamın artırılması ve işletmelerin rekabet gücünün desteklenmesi amaçlanıyor. Özellikle iş gücü maliyetlerinin yüksek olduğu sektörler ve yaşam giderlerinin ilden ile farklılık gösterdiği bölgeler için alternatif uygulama modelleri ele alınıyor. Herhangi bir yasal düzenleme sürecine geçilmesi halinde sosyal tarafların görüşlerine de başvurulacağı belirtiliyor. Yetkililer, bu süreçte işverenlerin sürdürülebilir üretim yapabilmesi ile çalışanların hak kaybı yaşamaması arasında bir dengenin kurulacağını ifade ediyor.
NİHAİ KARAR BEKLENİYOR
Türkiye’nin ekonomik dinamiklerine en uygun sistemin tespit edilebilmesi amacıyla kapsamlı analizler sürüyor. Ekonomi yönetimi ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın yanı sıra ilgili kurumların ortak değerlendirmeleri sonucunda nihai kararın şekillenmesi bekleniyor. Yeni düzenleme hayata geçirilirse, uygulanacak modelin kapsamı, geçiş sürecinin takvimi ve denetim mekanizmaları tüm ayrıntılarıyla netleştirilecek. Şu aşamada kesinleşmiş bir karar bulunmamakla birlikte yürütülen çalışmaların asıl amacının üretim, istihdam ve çalışanların refahı arasında kalıcı bir denge kurmak olduğu aktarılıyor.
DÜNYADA SEKTÖREL VE BÖLGESEL UYGULAMALAR
Söz konusu hazırlık sürecinde uluslararası alanda uygulanan bölgesel ve sektörel ücret modelleri de incelendi. İncelenen ülke örnekleri kıtalara göre şöyle sıralanıyor:
- Avrupa: Almanya’da ülke genelini kapsayan yasal bir asgari ücret bulunmasına karşın toplu iş sözleşmeleri aracılığıyla bazı sektörlerde daha yüksek ücretler uygulanabiliyor. Belçika’da ulusal taban ücretin dışında birçok sektörde daha yüksek seviyeler toplu sözleşmelerle belirleniyor. İtalya ve Avusturya’da ise yasal bir ulusal asgari ücret yok; maaşlar çoğunlukla sektörel bazlı toplu iş sözleşmeleriyle tayin ediliyor.
- Amerika kıtası: Amerika Birleşik Devletleri’nde federal bir asgari ücret bulunmasına rağmen eyaletler ve bazı şehirler daha yüksek oranlar belirleyebiliyor; ayrıca sektörel farklılıklar görülebiliyor. Kanada’da asgari ücret doğrudan eyaletler (Ontario, British Columbia, Alberta gibi) tarafından belirleniyor. Meksika ise asgari ücreti farklı ücret bölgelerine ayırmış olup bazı sınır bölgelerinde daha yüksek oranlar uygulanıyor.
- Asya: Japonya’da asgari ücret 47 farklı idari birim için ayrı ayrı saptanıyor; Tokyo’da en yüksek oranlar görülürken kırsal kesimlerde rakamlar daha düşük. Çin’de eyaletler ve büyük şehirler kendi ekonomik koşullarına göre farklı asgari ücretler uyguluyor. Hindistan’da da eyaletler ve bazı sektörler bazında değişken asgari ücretler belirlenebiliyor.
