Moai Heykellerinin Hareket Ettirilme Sırrı Ortaya Çıktı
12 ila 80 ton ağırlığındaki bu taş devlerin nasıl hareket ettirildiği uzun süredir gizemini koruyordu. Ancak 3D modelleme ve saha deneylerini birleştiren yeni bir araştırma, heykellerin yere yatırılmadan, dik şekilde zigzag bir hareketle ilerletildiğini ortaya koydu.
Asıl Zorluk İlk Hareketi Başlatmak
Araştırmaya öncülük eden Binghamton Üniversitesi’nden Profesör Carl Lipo, heykellerin iki yanına bağlanan halatlarla ritmik biçimde sallanarak adım adım ilerletildiğini belirtti. Lipo, “Bir kez hareket ettirildi mi, zor değil. İnsanlar tek kolla çekebiliyor. Asıl zor olan, ilk sallamayı başlatmak” açıklamasında bulundu. Önceki teoriler, moai’lerin yere yatırılarak çekildiğini öne sürüyordu. Ancak bu yöntem, büyük heykeller için hem zor hem de neredeyse imkânsızdı.
Yeni deneyler, moai heykellerinin özel bir tasarıma sahip olduğunu gösteriyor. D şeklinde taban ve öne eğimli ağırlık merkezi, heykellerin “yürütülmesini” kolaylaştıran önemli unsurlar olarak tanımlanıyor.
Teoriyi Gerçek Koşullarda Test Ettiler
Lipo ve Arizona Üniversitesi’nden Profesör Terry Hunt, teoriyi doğrulamak için 4,35 tonluk bir moai replikası üretti. 18 kişilik ekip, heykeli 40 dakikada 100 metre ilerletmeyi başardı. Bu, önceki taşıma yöntemlerine göre çok daha hızlı ve etkili bir sonuç verdi.
Bilim insanları, bu taşınma yönteminin sadece mantıklı olmakla kalmadığını, aynı zamanda adadaki tarihi yollarla da uyumlu olduğunu vurguluyor. Yaklaşık 4,5 metre genişliğindeki bu yolların içe çökük yapısı, heykellerin denge içinde ilerletilmesini kolaylaştırıyor.
Ayrıca yolda devrilmiş halde bulunan moai’lerin ayaklarının altına kazılmış izler, heykellerin dik konumda taşındığı teorisini güçlendiriyor. Yerlilerin anlattığına göre de moai’ler yapıldıkları ocaktan “yürüyerek” son yerlerine ulaşıyordu.
Yerel Bilginin ve Mühendisliğin Gücü
Araştırmacılar, bu yöntemin yalnızca fiziksel olarak mümkün değil, aynı zamanda Rapa Nui halkının mühendislik becerisini ve zekâsını da gösterdiğini belirtiyor. Profesör Lipo, “Bu, Rapa Nui halkının ne kadar zeki olduğunu gösteriyor. Onlardan öğrenecek çok şeyimiz var,” ifadelerini kullandı.
