Nöbetçi Eczaneler
Darphane-Kuyumcu Tıkanıklığı: Gram ve Çeyrek Altında Erişim Krizi
Türkiye’de yastık altı birikiminin vazgeçilmezi olan altın, son günlerde bulunmaz bir hâle geldi. Hafta başında küresel belirsizliklerin etkisiyle 5.842 liraya kadar gerileyen altın fiyatları tüketicinin alım iştahını artırdı; ancak ucuz fiyattan altın almak isteyen vatandaşlar kuyumculardan “elimizde kalmadı” yanıtını aldı.
Kuyumcu ve Darphane Arasındaki ‘Yok’ Çatışması
Alım-satım yapmak isteyenler çeyrek ve gram altın bulamadıkları için tepki gösteriyor. Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü cephesinden “Yeterli miktarda basım yapıyoruz” açıklaması gelirken, sektör temsilcileri durumun öyle olmadığını belirtiyor. NTV’ye konuşan kuyumcu Yiğithan Ulutaş, piyasadaki talebin olağanüstü boyutlara ulaştığını, verdikleri siparişlerin ancak iki ay sonra ellerine ulaştığını iddia etti.
Nasıl Bir Ekonomi yayınında konuşan piyasa analisti Mehmet Ali Yıldırımtürk ise “Piyasada altın yok” söyleminin kısmen doğru, kısmen yanlış olduğunu ifade etti. Yıldırımtürk, özellikle gram ve çeyrek altında sıkıntı yaşandığını, diğer altın türlerinin ise bol miktarda olduğunu belirtti. Gram altına yönelik yoğun talebin halkın alım gücündeki düşüşle ilişkili olduğuna dikkat çekildi.
Sistem Nasıl İşliyor, Neden Tıkanıyor?
Normal işleyişte kuyumcular ellerindeki külçe altını Darphane’ye teslim ederek karşılığında gram, çeyrek veya tam altın alabiliyor. Örneğin 1 kilogramlık külçe altın karşılığında Darphane 610 adet çeyrek altın veriyor. Bu işlem sırasında Darphane, yaklaşık 14 gramlık bir miktarı işçilik maliyeti olarak kesiyor. Ancak mevcut yoğunlukta Darphane sırasının uzun sürmesi piyasadaki arzı kesti.
Karaborsa Fiyatı Cep Yakıyor
Darphane’den yeni altın gelmeyince esnaf, elindeki mevcut stokları veya piyasadan geri topladığı altınları geri döndürmeye çalışıyor. Bu durum fiyatlarda çift başlılığa yol açtı. Kapalıçarşı’da gram altın tabelada 6.878 lira görünse de karaborsaya düşen altına bu fiyattan ulaşmak imkânsız hale geldi. Fiili satışların 6.800 lira seviyelerinden yapıldığı belirtilirken, piyasadaki yokluk vatandaşın cebinden daha fazla para çıkmasına neden oluyor.
Halkın Birikimi ‘Sıra’ Bekliyor
Piyasa analistleri, arzın talebi karşılayamadığı bu süreçte en büyük zararın tüketiciye ait olduğuna dikkat çekiyor. Güvenli liman arayışındaki milyonlar, tabeladaki rakamların çok üzerinde fiyatlarla işlem yapmak zorunda kalıyor. Darphane ile kuyumcular arasındaki teslimat krizi çözülmediği sürece altındaki karaborsa düzeninin devam etmesinden endişe ediliyor.