Nöbetçi Eczaneler
EPDK’den Doğalgazta Yeni Dönem: Sıvılaştırma, FSRU ve Spot İthalatı Resmen Tanımlandı
Enerji piyasasında kritik bir yönetmelik değişikliği Resmi Gazete’de yayımlandı. Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), doğalgaz lisanslarında “Sıvılaştırma” ve “Yüzen Terminal (FSRU)” dönemini resmen başlattı. Düzenleme, Eylül ayında AKP Genel Başkanı ve Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın ABD Başkanı Donald Trump ile yapılan görüşmenin ardından imzalanan LNG anlaşmasına yasal zemin sağladı.
ABD’li Mercuria ile Eylül 2025’te 20 yıllık, toplam 70 milyar metreküplük LNG anlaşması imzalanmıştı. Ayrıca Avustralyalı Woodside ile de 2030’dan başlayan ek bir anlaşma yapılmıştı. Yeni düzenlemeyle birlikte, doğalgazı sıvılaştırıp ihraç etmek isteyenler için lisans zorunluluğu getirildi; tesis kurulumlarında ise ‘askeri bölge’ kriteri belirleyici olacak.
Türkiye’nin enerji üssü olma hedefi doğrultusunda mevzuatta köklü değişikliklere gidildi. EPDK’nın Doğal Gaz Piyasası Lisans Yönetmeliği’nde yapılan düzenleme yürürlüğe girdi. Bu hamleyle birlikte literatüre LNG, FSRU, günlük referans fiyatı ve spot boru gazı ithalatı gibi yeni kavramlar eklendi.
Yeni Kavramlar ve Yönetmelikte Yapılan Değişiklikler
Yönetmelik değişikliği ile piyasanın işleyişine şu tanımlar resmen dahil edildi:
- Doğal gazın sıvılaştırılması
- Sıvılaştırma tesisi
- Yüzen LNG terminali (FSRU)
- Günlük referans fiyatı (GRF)
- Spot boru gazı ithalatı
Yönetmeliğe “Sıvılaştırma” (gazı sıvı yapıp gemiye yüklemek) ve “FSRU” (yüzen sıvı doğalgaz gemileri/terminalleri) gibi kavramlar eklendi. Böylece artık sadece borudan gelen gaz değil; gemilerle gelen, denizde depolanan veya Türkiye’nin sıvılaştırıp satacağı gaz da resmen tanındı ve buna ilişkin kurallar belirlendi.
Türkiye Gaz İhraç Eden Ülke Konumuna Geçiyor
Düzenlemenin en stratejik maddelerinden biri “Sıvılaştırma Tesisi” hükmüdür. Türkiye’ye gelen veya Türkiye’de çıkan doğal gazın sıvılaştırılıp gemilerle başka ülkelere satılması için lisans zorunluluğu ve kurallar getirildi. Bu düzenlemeyle Türkiye, doğal gaz ihraç eden bir ülke olma imkanına kavuşacak.
Spot Alım ve Borsa Zorunluluğu
Yönetmeliğe “Spot boru gazı ithalatı” kavramı eklendi. Böylece eskiden 10–20 yıllık yapılan doğal gaz sözleşmeleri yerine spot piyasadan anlık alım yapılabilecek. Yapılan düzenleme ile EPDK, ithalatçı firmalara “Gazı gizli kapaklı satma; Organize Toptan Satış Piyasası’nda (bir nevi Doğal Gaz Borsası) teklif vererek sat” deme yetkisine sahip olacak. Amaç, gaz fiyatlarının kapalı kapılar ardında değil, borsada arz-talebe göre şeffaf şekilde oluşmasını sağlamak.
Üreticinin Taşıma Esnekliği
Üretici şirketlerin, örneğin TPAO gibi gaz çıkaran firmaların, kendi sahaları arasında gazı sıkıştırıp (CNG) taşıması için ekstra bir “satış lisansı” almasına gerek kalmadı. Bu düzenleme, üreticilerin sahalar arası taşımada esneklik kazanmalarını sağlayacak.
ABD ile Yapılan Anlaşmanın Hukuki Zemini
EPDK’nin düzenlemesi, ABD ile yapılan anlaşmanın yasal zeminini oluştururken alınan LNG’nin satışının da önünü açtı. Yapılan anlaşmada, gazın sadece Türkiye’de tüketilmesi şartı bulunmuyor; anlaşmaya “Avrupa ve Kuzey Afrika terminallerine teslimat” seçeneği konulmuştu. Ancak bu hükmün uygulanabilmesi için Türkiye’nin gazı tekrar sıvılaştırıp gemiye yükleme yetkisine hukuken sahip olması gerekiyordu. Mercuria anlaşmasında yer alan “Gazı Avrupa veya Afrika’ya satabilirsin” maddesinin işler hale gelmesi EPDK tarafından tanımlanan lisanslarla mümkün oldu.
FSRU ve Spot İthalat Neden Eklendi?
Mercuria bir boru hattı şirketi değil, küresel bir enerji tüccarıdır; gazı gemilerle (LNG) getirecek. Bu nedenle EPDK, limanlara yanaşacak gemilerin (FSRU) ve spot ithalat kurallarını, gaz akışının başlaması beklenen 2026 öncesinde netleştirmek zorundaydı. Düzenleme, bu ihtiyaç ve yapılmış anlaşmaların gerektirdiği hukuki altyapıyı sağlamayı hedefliyor.